Trang Chủ
Bà có cho rằng BHTG không chỉ là một công cụ tài chính, mà còn nên được nhìn nhận như một chính sách an sinh và bảo đảm an ninh kinh tế?
PGS. TS. Nguyễn Thị Ngọc Hoa: Bởi vì đối tượng BHTG bảo vệ là người gửi tiền, đặc biệt là những người gửi tiền nhỏ, ít có khả năng tự đánh giá rủi ro của một tổ chức tín dụng. Với đa số người lao động, khoản tiền gửi tiết kiệm là tài sản tích lũy cả đời, là khoản dự phòng cho ốm đau, cho con cái học hành, cho lúc về già. Bảo vệ khoản tiền đó cũng chính là bảo vệ an sinh của một gia đình.
Ở tầm vĩ mô hơn, khi hàng chục triệu người gửi tiền tin rằng khoản tiền của mình an toàn, họ sẽ không rút ồ ạt mỗi khi có biến động, dòng vốn trong hệ thống ngân hàng được duy trì ổn định để phục vụ sản xuất, kinh doanh. Theo số liệu công bố của Ngân hàng Nhà nước, đến cuối năm 2025 quy mô tiền gửi được bảo hiểm trong toàn hệ thống đã lên tới hơn 10 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 78% GDP - một con số đủ nói lên BHTG gánh một phần khá lớn sự ổn định của cả nền kinh tế. Do đó, đây là một chính sách an ninh kinh tế, không kém phần quan trọng so với các công cụ điều hành vĩ mô khác.
Theo bà, khi người dân tin tưởng rằng tiền gửi của mình được pháp luật bảo vệ, điều đó tác động thế nào đến ổn định chính trị - xã hội?
PGS. TS. Nguyễn Thị Ngọc Hoa: Khi có một cơ chế pháp luật rõ ràng, minh bạch, cam kết bảo vệ người gửi tiền và cơ chế đó thực sự vận hành hiệu quả trong thực tế thì đó là một tín hiệu rất mạnh về năng lực quản trị. Người dân cảm nhận được rằng quyền lợi hợp pháp của mình được luật pháp bảo vệ cụ thể - đó chính là nền tảng của sự đồng thuận xã hội; và đồng thuận xã hội là điều kiện tiên quyết cho ổn định chính trị.
Trong bối cảnh thông tin lan truyền rất nhanh trên mạng xã hội, BHTG đóng vai trò như thế nào trong việc ổn định tâm lý người gửi tiền?
PGS. TS. Nguyễn Thị Ngọc Hoa: Chính sách BHTG phát huy tác dụng như một "van giảm áp" tâm lý. Nếu người gửi tiền hiểu rõ và tin chắc rằng khoản tiền của mình, trong hạn mức quy định, chắc chắn được hoàn trả dù tổ chức tín dụng gặp sự cố, thì động lực rút tiền trước hạn sẽ giảm đi đáng kể. Luật BHTG năm 2025 có một điểm mới đáng chú ý theo hướng này: nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm giờ đây có thể phát sinh sớm hơn, ngay khi Ngân hàng Nhà nước có văn bản xác định tổ chức tín dụng mất khả năng chi trả hoặc bị đình chỉ nhận tiền gửi, chứ không phải chờ đến khi thủ tục phá sản hoàn tất như trước.
Tôi cũng muốn nhấn mạnh thêm: Luật BHTG 2025, Quy chế trả tiền bảo hiểm mà Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam (DIV) vừa ban hành cũng quy định rất rõ ràng: toàn bộ quá trình, từ khi nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm phát sinh cho đến khi người gửi tiền thực sự nhận được tiền, không quá 45 ngày. Một con số cụ thể, có thể kiểm chứng, công bố công khai chính là thông tin có sức nặng giúp người gửi tiền biết chắc chắn chậm nhất bao nhiêu ngày, tiền sẽ về tay mình.
Luật BHTG năm 2025 đã bổ sung trách nhiệm phối hợp tuyên truyền của các tổ chức tham gia BHTG. Theo bà, quy định này có ý nghĩa gì với công tác truyền thông chính sách?
PGS. TS. Nguyễn Thị Ngọc Hoa: Đây là một trong những điểm mới có ý nghĩa thực tiễn lớn. Trước đây, việc phổ biến chính sách BHTG gần như chỉ là trách nhiệm của cơ quan BHTG. Nay Luật đã đặt nghĩa vụ phối hợp tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật về BHTG lên chính các tổ chức tín dụng - những đơn vị có mạng lưới, điểm giao dịch, tiếp xúc trực tiếp hằng ngày với người gửi tiền.
Về lý luận truyền thông chính sách, đây là bước chuyển từ mô hình "truyền thông một chiều, một đầu mối" sang mô hình "truyền thông đa chủ thể, đa kênh". Khi hàng chục nghìn phòng giao dịch trên cả nước cùng có trách nhiệm giải thích cho khách hàng hiểu quyền lợi BHTG của mình, thông tin đến được với người dân sẽ đều đặn hơn, kịp thời hơn; và quan trọng nhất là đến đúng lúc người dân cần.
Điều đáng ghi nhận là bản thân DIV cũng đã thể chế hóa trách nhiệm này trong chính bộ máy của mình. Theo đó, DIV có một phòng chuyên trách về thông tin tuyên truyền, đảm nhiệm việc phối hợp công bố thông tin mỗi khi phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm, hay truyền thông chính sách BHTG trên báo chí và các kênh truyền thông nội bộ của DIV...Khi trách nhiệm tuyên truyền được gắn với một đơn vị cụ thể, có chức năng, nhiệm vụ rõ ràng cho thấy chính sách đã đi từ văn bản vào bộ máy vận hành thực tế.
Bà có gợi mở gì về công tác truyền thông về BHTG hiện nay để người dân thực sự hiểu và tin tưởng vào chính sách?
PGS. TS. Nguyễn Thị Ngọc Hoa: Trước hết, cần lấy người dân làm trung tâm, tức là bắt đầu từ câu hỏi thực tế của họ: "Nếu tổ chức tín dụng tôi gửi tiền gặp sự cố, tôi được nhận lại bao nhiêu, khi nào và làm thủ tục ở đâu?" thay vì trình bày theo cấu trúc điều khoản của luật.
Thứ hai, ngôn ngữ truyền thông cần đơn giản hóa. Chẳng hạn, nhiều người dân, kể cả người có trình độ học vấn tốt, vẫn nhầm lẫn giữa "hạn mức bảo hiểm" với "toàn bộ số dư tài khoản".
Thứ ba là đa nền tảng, cùng với các kênh truyền thống, chính sách BHTG cần hiện diện trên chính những nền tảng nơi tin đồn thường lan truyền: mạng xã hội, ứng dụng ngân hàng số, tin nhắn SMS.
Và truyền thông chính sách BHTG cần được làm thường xuyên, đều đặn khi hệ thống ngân hàng đang hoàn toàn ổn định, bởi niềm tin cần được bồi đắp từng ngày.
Theo bà, trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, BHTG thể hiện như thế nào bản chất "Nhà nước bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân"?
PGS. TS. Nguyễn Thị Ngọc Hoa: Trong tư duy pháp quyền, quyền tài sản của công dân, trong đó có quyền đối với tiền gửi, là quyền được Hiến pháp và Bộ luật Dân sự ghi nhận và bảo hộ. Đồng thời với ghi nhận còn có cơ chế thực thi cụ thể, khả thi về quyền đó chính là chỗ BHTG thể hiện rõ vai trò của mình.
Luật BHTG năm 2025 cho thấy một bước chuyển tư duy lập pháp sang mô hình bảo vệ chủ động, can thiệp sớm. Luật bổ sung một chương riêng quy định về việc tổ chức BHTG tham gia xử lý các tổ chức tín dụng được can thiệp sớm, kiểm soát đặc biệt, kể cả tham gia xử lý sự cố, khủng hoảng hệ thống. Đồng thời, Luật cũng trao cho Thống đốc Ngân hàng Nhà nước thẩm quyền quyết định hạn mức chi trả linh hoạt theo từng thời kỳ và thẩm quyền đó đã được sử dụng rất nhanh: chỉ hơn hai tháng sau khi luật có hiệu lực, hạn mức đã được nâng từ 125 triệu lên 350 triệu đồng theo Thông tư 05/2026/TT-NHNN về hạn mức chi trả tiền bảo hiểm của DIV. Trong trường hợp đặc biệt, luật còn cho phép quyết định chi trả tối đa bằng toàn bộ số tiền gửi được bảo hiểm để bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.
Đó là một thiết kế pháp luật "lắng nghe" thực tiễn. Điều đó cho thấy Nhà nước không chỉ tuyên bố bảo vệ quyền lợi người dân mà chủ động thiết kế công cụ pháp lý để quyền đó được thực thi nhanh, đúng lúc, đúng người cần.
Nhân đây, xin hỏi một thông tin thời sự: ngày 13/7/2026, Thông tư 05/2026/TT-NHNN chính thức nâng hạn mức chi trả tiền bảo hiểm từ 125 triệu lên 350 triệu đồng - gần gấp ba. Từ góc độ chính trị học, bà nhận định như thế nào?
PGS. TS. Nguyễn Thị Ngọc Hoa: Đây là một ví dụ về cách một cam kết pháp lý được cụ thể hóa nhanh và dứt khoát. Luật BHTG 2025 mới có hiệu lực từ 1/5/2026, đến 13/7 - chưa đầy ba tháng sau - Ngân hàng Nhà nước đã ban hành thông tư ấn định hạn mức mới. Về mặt truyền thông chính sách, tốc độ đó tự nó là một thông điệp: những gì luật hứa hẹn được cụ thể hóa ngay, không để khoảng trống thời gian kéo dài.
Con số 125 triệu đồng là hạn mức đã áp dụng từ năm 2021, trong khi thu nhập bình quân đầu người và quy mô tiền gửi của người dân tăng nhanh hơn nhiều so với tốc độ điều chỉnh của hạn mức. Nâng lên 350 triệu đồng là cách Nhà nước tự cập nhật lời cam kết của mình cho phù hợp với thực tế xã hội đang thay đổi. Với đại đa số người gửi tiền - những người có vài trăm triệu đồng tiết kiệm - hạn mức mới gần như đồng nghĩa với việc toàn bộ khoản tiền của họ được bảo vệ.
Cuối cùng, bà có khuyến nghị gì về vai trò của báo chí, các trường đại học và đội ngũ giảng viên trong việc lan tỏa kiến thức về BHTG cũng như những khuyến nghị chung để nâng cao nhận thức của người dân trong thời gian tới?
PGS. TS. Nguyễn Thị Ngọc Hoa: Theo tôi, báo chí nên đóng vai trò "phiên dịch", chuyển ngôn ngữ pháp lý, kỹ thuật của luật thành câu chuyện đời sống mà người đọc bình thường cảm nhận được. Một bài báo giải thích rành mạch "nếu ngân hàng của bạn gặp sự cố thì điều gì sẽ xảy ra" có giá trị truyền thông lớn hơn nhiều so với việc trích dẫn nguyên văn điều khoản luật.
Với các trường đại học, đặc biệt là khối kinh tế, tài chính, luật, nội dung về BHTG hoàn toàn có thể được lồng ghép vào chương trình giáo dục tài chính cá nhân cho sinh viên bởi đây là kiến thức mà bất kỳ ai có tài khoản ngân hàng cũng nên biết, không riêng gì người học chuyên ngành.
Còn về khuyến nghị chung, tôi nghĩ điều quan trọng là tạo ra thói quen của người gửi tiền chủ động tìm hiểu quyền lợi của mình. Và điều đó được hình thành nếu công tác truyền thông chính sách được làm bền bỉ, nhất quán, có chiều sâu.
Trân trọng cảm ơn bà!
Diệu An (thực hiện)
.jpg)
