Trang Chủ
Những yêu cầu đổi mới toàn diện
Nếu như trước đây, công tác kiểm tra của BHTGVN chủ yếu tập trung vào việc kiểm tra tính tuân thủ các quy định về BHTG như niêm yết chứng nhận tham gia BHTG, tính và nộp phí BHTG, quản lý thông tin người gửi tiền…, thì nay hoạt động này đã được đặt trong một yêu cầu mới: tham gia phát hiện sớm rủi ro, cảnh báo nguy cơ mất an toàn và hỗ trợ bảo vệ hệ thống tài chính từ sớm, từ xa.
Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực kiểm tra, phân tích và nhận diện rủi ro của đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra.
Một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật BHTG năm 2025 là quy định chặt chẽ hơn về các đối tượng không được BHTG, đặc biệt liên quan đến nhóm cổ đông lớn và người có liên quan sở hữu trên 5% vốn điều lệ của chính TCTD đó.
Quy định này nhằm ngăn ngừa tình trạng lợi dụng chính sách BHTG để trục lợi, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong quản trị TCTD. Tuy nhiên trên thực tế, việc xác định chính xác các đối tượng không được bảo hiểm không đơn giản, nhất là trong môi trường ngân hàng số khi dữ liệu khách hàng có thể bị phân tán, che giấu hoặc thay đổi thông tin liên quan.
Vì vậy, công tác kiểm tra của BHTGVN không chỉ dừng lại ở việc đối chiếu hồ sơ giấy tờ truyền thống mà cần tăng cường khai thác dữ liệu điện tử, rà soát mối quan hệ sở hữu, kiểm tra lịch sử giao dịch và đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn dữ liệu khác nhau.
Một điểm đáng chú ý khác của Luật BHTG năm 2025 là mở rộng quyền tiếp cận thông tin, dữ liệu của BHTGVN. Đây được xem là “chìa khóa vàng” giúp nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra trong bối cảnh chuyển đổi số ngành ngân hàng.
Thông qua cơ chế chia sẻ dữ liệu với NHNN và các tổ chức tham gia BHTG, BHTGVN có điều kiện tiếp cận sâu hơn vào dữ liệu tiền gửi, dữ liệu khách hàng, tình hình thanh khoản và các chỉ số an toàn hoạt động của TCTD. Qua đó, công tác kiểm tra vừa phát hiện vi phạm vừa từng bước trở thành công cụ hỗ trợ nhận diện rủi ro hệ thống.
Bên cạnh đó, Thông tư số 04/2026/TT-NHNN cũng đặt ra yêu cầu rất cao đối với dữ liệu tiền gửi phục vụ chi trả BHTG. Điều này đòi hỏi công tác kiểm tra của BHTGVN phải chú trọng kiểm tra chất lượng dữ liệu, khả năng lưu trữ, cập nhật và trích xuất thông tin của các tổ chức tham gia BHTG
Thách thức trong môi trường ngân hàng số
Khung pháp lý mới mở rộng vai trò cho BHTGVN nhưng cũng đặt ra áp lực lớn đối với đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra.
Thực tế cho thấy, hành vi gian lận liên quan đến dữ liệu tiền gửi ngày càng tinh vi hơn. Một số TCTD quy mô nhỏ hoặc quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) yếu kém có thể thực hiện các thủ thuật hạch toán trên hệ thống Core Banking nhằm che giấu dòng tiền, chia nhỏ khoản tiền gửi lớn thành nhiều tài khoản đứng tên khác nhau hoặc điều chỉnh thời điểm mở sổ tiết kiệm nhằm hưởng lợi bất hợp pháp từ chính sách BHTG. Nếu công tác kiểm tra vẫn chủ yếu dựa trên hồ sơ giấy hoặc kiểm tra thủ công, nguy cơ bỏ sót vi phạm là rất lớn.
Trong khi đó, yêu cầu mới của Luật BHTG năm 2025 đòi hỏi cán bộ kiểm tra không chỉ nắm chắc nghiệp vụ kế toán – kiểm toán mà còn phải có năng lực phân tích rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản, hiểu biết công nghệ thông tin và kỹ năng khai thác dữ liệu số.
Bên cạnh đó, thời gian xử lý nghiệp vụ cũng rút ngắn, nhất là trong quá trình kiểm tra hồ sơ phục vụ chi trả BHTG khi phát sinh nghĩa vụ chi trả. Điều này đòi hỏi cán bộ kiểm tra phải xử lý khối lượng dữ liệu lớn nhưng vẫn phải bảo đảm tính chính xác và kịp thời.
Đổi mới theo hướng hiện đại
Để đáp ứng yêu cầu mới của Luật BHTG năm 2025 và Thông tư số 04, BHTGVN đang đứng trước yêu cầu đổi mới toàn diện công tác kiểm tra cả về tư duy, phương thức và công nghệ thực hiện.
Trước hết, hoạt động kiểm tra cần chuyển mạnh từ kiểm tra tuân thủ sang kiểm tra dựa trên rủi ro. Thay vì kiểm tra dàn trải, BHTGVN cần tập trung nguồn lực vào các tổ chức có dấu hiệu mất an toàn hoặc tiềm ẩn rủi ro hệ thống.
Các tiêu chí đánh giá rủi ro như tăng trưởng tín dụng bất thường, tỷ lệ nợ xấu, thanh khoản, biến động tiền gửi hay tình trạng vi phạm quy định pháp luật cần được đưa vào hệ thống phân tích để xây dựng kế hoạch kiểm tra trọng tâm, trọng điểm.
Song song với đó, việc ứng dụng công nghệ số vào hoạt động kiểm tra là yêu cầu tất yếu. Việc sử dụng các công cụ kiểm toán dữ liệu, phần mềm phân tích giao dịch bất thường và hệ thống cảnh báo sớm rủi ro sẽ giúp nâng cao đáng kể hiệu quả kiểm tra, đặc biệt trong môi trường ngân hàng số.
BHTGVN cũng cần tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu với NHNN và các cơ quan liên quan nhằm hình thành cơ chế giám sát, kiểm tra liên thông, kịp thời phát hiện nguy cơ mất an toàn tại các TCTD.
Đặc biệt, chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra giữ vai trò quyết định đối với hiệu lực, hiệu quả hoạt động kiểm tra, giám sát. Việc xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra có trình độ chuyên sâu, phẩm chất tốt và tư duy kiểm tra hiện đại là yêu cầu mang tính nền tảng trong giai đoạn mới.
Đề xuất từ thực tế Chi nhánh BHTGVN khu vực Tây Bắc Bộ
Chi nhánh BHTGVN khu vực Tây Bắc Bộ (Chi nhánh) được giao quản lý địa bàn rộng lớn gồm 6 tỉnh miền núi, biên giới đang đứng trước những yêu cầu đặc thù trong triển khai công tác kiểm tra theo khuôn khổ pháp lý mới.
Địa bàn khu vực Tây Bắc Bộ hiện tập trung số lượng lớn QTDND hoạt động tại vùng sâu, vùng xa, địa hình chia cắt phức tạp, điều kiện đi lại khó khăn và trình độ ứng dụng công nghệ thông tin giữa các đơn vị chưa đồng đều. Công tác kiểm tra tại chỗ mất nhiều thời gian, chi phí và gặp không ít khó khăn trong việc tiếp cận, đối chiếu dữ liệu.
Từ thực tiễn địa bàn, bám sát chỉ đạo của Ban lãnh đạo BHTGVN, Chi nhánh đã chủ động xây dựng định hướng đổi mới công tác kiểm tra theo hướng linh hoạt, hiện đại và sát với đặc thù khu vực.
Một trong những định hướng trọng tâm là tăng cường kiểm tra theo mô hình “hai tầng”, kết hợp chặt chẽ giữa giám sát từ xa với kiểm tra tại chỗ, ưu tiên các QTDND có dấu hiệu rủi ro cao hoặc nằm trong diện cảnh báo.
Chi nhánh cũng định hướng đẩy mạnh ứng dụng các công cụ phân tích dữ liệu, khai thác, thu thập thông tin từ NHNN Chi nhánh Khu vực nhằm hình thành “bộ lọc số” hỗ trợ sàng lọc, đánh giá rủi ro từ xa trước khi tổ chức đoàn kiểm tra trực tiếp. Đây là giải pháp phù hợp với điều kiện địa bàn miền núi, giúp tiết kiệm thời gian di chuyển, nâng cao hiệu quả kiểm tra và tăng khả năng phát hiện sớm dấu hiệu bất thường trong hoạt động của các QTDND.
Bên cạnh đó, Chi nhánh xác định việc tăng cường phối hợp với NHNN Chi nhánh Khu vực, cơ quan thanh tra giám sát ngân hàng và cấp ủy, chính quyền địa phương là yếu tố quan trọng nhằm bảo đảm xử lý kịp thời các tình huống mất an toàn, đặc biệt trong trường hợp xảy ra rút tiền hàng loạt hoặc nguy cơ đổ vỡ QTDND trên địa bàn.
Song song với đổi mới phương thức kiểm tra, Chi nhánh tiếp tục chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra đáp ứng yêu cầu mới. Ngoài việc cập nhật kiến thức chuyên môn, cần tăng cường đào tạo kỹ năng phân tích báo cáo tài chính, đánh giá chất lượng tín dụng, nhận diện rủi ro thanh khoản, rủi ro quản trị điều hành, kỹ năng tổng hợp, phân tích dữ liệu và ứng dụng công nghệ trong hoạt động kiểm tra. Việc đào tạo cần chú trọng tính thực chất, gắn với các tình huống phát sinh tại QTDND trên địa bàn khu vực Tây Bắc Bộ để nâng cao khả năng xử lý thực tiễn của cán bộ.
Cùng với đó, đẩy mạnh công tác tự đào tạo, chia sẻ kinh nghiệm nghiệp vụ trong nội bộ Chi nhánh nhằm nâng cao trình độ chuyên môn và thống nhất cách thức xử lý các vấn đề phát sinh.
Chi nhánh cũng quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra theo hướng ổn định, có tính kế thừa và từng bước chuyên môn hóa theo nhóm lĩnh vực, nhóm rủi ro. Đối với những địa bàn phức tạp hoặc QTDND tiềm ẩn nhiều rủi ro, cần bố trí cán bộ có kinh nghiệm, am hiểu địa bàn, có khả năng phân tích và xử lý tình huống tốt để nâng cao chất lượng kiểm tra và hiệu quả cảnh báo sớm.Ngoài ra, Chi nhánh tiếp tục quan tâm cải thiện điều kiện làm việc, tạo môi trường thuận lợi để cán bộ yên tâm công tác, nhất là đối với hoạt động kiểm tra tại địa bàn vùng sâu, vùng xa, giao thông khó khăn. Qua đó, từng bước xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra có chất lượng, không chỉ là người thực thi nhiệm vụ chuyên môn mà còn là “điểm tựa niềm tin” - góp phần thực hiện hiệu quả vai trò của Chi nhánh BHTGVN khu vực Tây Bắc Bộ trong bảo đảm an toàn hệ thống các TCTD trên địa bàn.
Một buổi trao đổi nghiệp vụ kiểm tra của Chi nhánh BHTGVN khu vực Tây Bắc Bộ
Chi nhánh BHTGVN khu vực Tây Bắc Bộ đang nỗ lực chủ động, linh hoạt và quyết tâm đổi mới để thích ứng với yêu cầu mới của khuôn khổ pháp lý hiện hành. Thực hiện tốt vai trò “cánh tay nối dài” của BHTGVN tại địa bàn trong công tác kiểm tra, Chi nhánh cũng góp phần bảo vệ quyền lợi người gửi tiền, giữ vững niềm tin của nhân dân vùng cao đối với hệ thống ngân hàng và sự ổn định của nền tài chính quốc gia.
Chi nhánh BHTGVN khu vực Tây Bắc Bộ
