Sửa đổi Nghị định 01: Tăng cường nguồn lực tài chính để cơ cấu lại TCTD

Theo NHNN, việc nghiên cứu sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 01 phù hợp với quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng (đã được sửa đổi, bổ sung), tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng (TCTD), nhất là các TCTD nhận chuyển giao bắt buộc có thêm nguồn lực tài chính để cơ cấu lại TCTD được chuyển giao, góp phần thực hiện thành công phương án chuyển giao.

Việc ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 01/2014/NĐ-CP nhằm rà soát, cập nhật với các quy định về việc nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần của các TCTD cổ phần Việt Nam được quy định tại Luật Các TCTD (đã được sửa đổi, bổ sung) và tại Nghị định 01. Từ đó, sửa đổi, bổ sung một số Điều của Nghị định 01 cho phù hợp với Luật Các TCTD (đã được sửa đổi).

Bên cạnh đó, rà soát cập nhật các quy định về nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần của các doanh nghiệp cổ phần Việt Nam quy định tại Luật Đầu tư năm 2020, Luật Chứng khoán năm 2019,…và quy định tại Nghị định 01. Từ đó, nghiên cứu sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị định 01 để đảm bảo các quy định tại Nghị định 01 phù hợp với các quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật liên quan (Luật Đầu tư năm 2020, Luật Chứng khoán năm 2019…).

Rà soát các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã tham gia ký kết có liên quan đến đến việc nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần của TCTD Việt Nam, từ đó sửa đổi, bổ sung nội dung Nghị định 01 (nếu thấy cần thiết) đảm bảo phù hợp với các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã tham gia ký kết.

Việc sửa đổi, bổ sung một số Điều của Nghị định 01 phải đảm bảo phù hợp với các quy định pháp luật liên quan, các cam kết quốc tế, thực hiện theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, của Thủ tướng Chính phủ, phù hợp với yêu cầu thực tiễn, tạo điều kiện cho các TCTD Việt Nam tiếp nâng cao năng lực tài chính, năng lực quản trị, điều hành, đổi mới công nghệ… (khi nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần của TCTD), góp phần phát triển hệ thống TCTD lành mạnh, đảm bảo an ninh kinh tế, an ninh tiền tệ quốc gia.

Theo Dự thảo Nghị định, một trong những nội dung được bổ sung vào sau khoản 6 Điều 7 đó là khoản 6a: Chính phủ quyết định tổng mức sở hữu cổ phần của các nhà đầu tư nước ngoài tại tổ chức tín dụng nhận chuyển giao bắt buộc (không bao gồm các ngân hàng thương mại do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ) vượt giới hạn quy định tại khoản 5 Điều này khi phê duyệt phương án chuyển giao bắt buộc, nhưng không vượt quá 49% vốn điều lệ của tổ chức tín dụng nhận chuyển giao bắt buộc”.

Việc bổ sung quy định trên, theo lý giải của NHNN tại điểm đ khoản 1 Điều 151e Luật các Tổ chức tín dụng (đã được sửa đổi, bổ sung) quy định quyền của bên nhận chuyển giao “được bán, phát hành cổ phần của tổ chức tín dụng nhận chuyển giao cho nhà đầu tư nước ngoài phù hợp với phương án chuyển giao bắt buộc đã được phê duyệt”. Quy định này sẽ tạo điều kiện cho tổ chức tín dụng nhận chuyển giao tăng cường được năng lực tài chính (khi thu hút thêm được vốn đầu tư nước ngoài, tăng vốn chủ sở hữu), nâng cao năng lực quản trị điều hành, đổi mới công nghệ.., tạo điều kiện hỗ trợ tốt hơn cho tổ chức tín dụng được chuyển giao, góp phần thực hiện thành công phương án chuyển giao bắt buộc, ổn định hệ thống tài chính ngân hàng, ổn định kinh tế, xã hội.

Tại Tờ trình sửa đổi Nghị định 01, NHNN xin ý kiến Chính phủ về 2 nội dung, gồm: Tổng mức sở hữu cổ phần của các nhà đầu tư nước ngoài tại TCTD nhận chuyển giao; Tổng mức sở hữu cổ phần của các nhà đầu tư nước ngoài tại ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP).

Về tổng mức sở hữu cổ phần của các nhà đầu tư nước ngoài tại TCTD nhận chuyển giao, Dự thảo bổ sung nội dung: “Chính phủ quyết định tổng mức sở hữu cổ phần của các nhà đầu tư nước ngoài tại TCTD nhận chuyển giao bắt buộc (không bao gồm các ngân hàng thương mại do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ) vượt giới hạn quy định khi phê duyệt phương án chuyển giao bắt buộc, nhưng không vượt quá 49% vốn điều lệ của TCTD nhận chuyển giao bắt buộc (CGBB)”.

Theo Ban Soạn thảo, quy định này sẽ tạo điều kiện cho TCTD nhận chuyển giao tăng cường được năng lực tài chính (khi thu hút thêm được vốn đầu tư nước ngoài, tăng vốn chủ sở hữu), nâng cao năng lực quản trị điều hành, đổi mới công nghệ.., tạo điều kiện hỗ trợ tốt hơn cho TCTD được chuyển giao, góp phần thực hiện thành công phương án CGBB, ổn định hệ thống tài chính ngân hàng, ổn định kinh tế - xã hội.

Theo kế hoạch, có 4 ngân hàng TMCP sẽ nhận CGBB đối với 4 ngân hàng yếu kém. Trong đó có 2 ngân hàng TMCP nhận chuyển giao tại phương án CGBB có đề xuất được nâng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại ngân hàng lên 49%.

Với phương án điều chỉnh quy định tổng mức sở hữu cổ phần của các nhà đầu tư nước ngoài tại TCTD nhận CGBB vượt 30%, nhưng không vượt quá 49% vốn điều lệ của TCTD nhận chuyển giao sẽ có 2 ngân hàng TMCP (chiếm 3,13% tổng số ngân hàng TMCP Việt Nam; 6,59% tổng tài sản của toàn hệ thống ngân hàng TMCP Việt Nam; chiếm 5,26% thị phần huy động và 5,49% thị phần cho vay đối với thị trường 1 (các tổ chức kinh tế và dân cư) của toàn hệ thống ngân hàng TMCP Việt Nam tại thời điểm 30/6/2022).

Qua số liệu nêu trên, việc chấp thuận cho các ngân hàng TMCP nhận chuyển giao tăng vốn sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài vượt 30% vốn điều lệ và không vượt quá 49% vốn điều lệ của ngân hàng sẽ ảnh hưởng không quá lớn đối với toàn bộ hệ thống các ngân hàng TMCP Việt Nam cũng như toàn bộ hệ thống ngân hàng.

Về tổng mức sở hữu cổ phần của các nhà đầu tư nước ngoài tại ngân hàng TMCP, NHNN cho rằng, hiện nay chỉ nên mở rộng và khuyến khích nhà đầu tư nước ngoài, đầu tư vào các TCTD yếu kém và TCTD nhận chuyển giao chưa nên mở rộng ra tất cả các TCTD.

Theo Ban Soạn thảo, Nghị định 01 quy định về tổng mức sở hữu cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài tại các TCTD Việt Nam hiện nay vẫn đảm bảo phù hợp với các quy định pháp luật hiện hành, các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã ký kết và phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Đối với TCTD nhận chuyển giao sẽ được tăng tổng mức sở hữu cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài lên tới 49%.

Đối với ngân hàng TMCP khác, Ban Soạn thảo cho rằng chưa nên điều chỉnh tổng mức sở hữu cổ phần của các nhà đầu tư nước ngoài vượt giới hạn 30% vốn điều lệ.

Bởi lẽ, theo kế hoạch sẽ có 4 ngân hàng thương mại được CGBB, điều đó có nghĩa trong trường hợp cần thiết Thủ tướng Chính phủ có quyền quyết định ít nhất là 4 ngân hàng thương mại có tổng mức sở hữu của các nhà đầu tư nước ngoài tại ngân hàng thương mại vượt 30% vốn điều lệ (là TCTD yếu kém). Ngoài ra, với việc điều chỉnh nêu trên, có thể có 2 ngân hàng TMCP nhận chuyển giao được điều chỉnh tăng tổng mức sở hữu cổ phần của các nhà đầu tư nước ngoài.

Như vậy, sẽ có ít nhất là 6 ngân hàng thương mại có thể tăng tổng mức sở hữu cổ phần của các nhà đầu tư nước ngoài vượt 30% vốn điều lệ, chiếm tương đương 17,14% số ngân hàng thương mại. Ngoài ra, hiện nay còn có 2 ngân hàng liên doanh, 9 ngân hàng 100% vốn nước ngoài và 51 chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Số liệu này cho thấy, Việt Nam mở cửa lĩnh vực tiền tệ ngân hàng khá sâu rộng và có sự hiện diện thương mại tương đối nhiều của TCTD nước ngoài trên thị trường.