Trang Chủ
Hoạt động của quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) có vai trò quan trọng trong thực hiện mục tiêu xoá đói, giảm nghèo, hạn chế cho vay nặng lãi ở khu vực nông thôn; đồng thời luôn gắn bó thiết thực với người dân, nhất là vùng sâu, vùng xa. Với đặc thù hoạt động đó, chính sách bảo hiểm tiền gửi, đặc biệt là Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2025 (Luật BHTG 2025) vừa được sửa đổi toàn diện và có hiệu lực từ ngày 1/5/2026 sẽ tác động rất tích cực đến hoạt động của hệ thống QTDND cũng như niềm tin của hàng triệu thành viên, người gửi tiền. Nhân dịp này, phóng viên đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Đức Dũng – Tổng Thư ký Hiệp hội QTDND Việt Nam.
PV: Thưa ông, dưới góc độ hệ thống QTDND, ông đánh giá như thế nào về tầm quan trọng của Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2025?
Ông Nguyễn Đức Dũng: So với Luật BHTG năm 2012, Luật BHTG năm 2025 đã sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung quan trọng nhằm tăng cường bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền, góp phần bảo đảm an toàn hệ thống tổ chức tín dụng (TCTD) và thúc đẩy sự phát triển ổn định, lành mạnh của hoạt động ngân hàng. Đối với hệ thống QTDND, ý nghĩa này càng rõ nét và trực tiếp hơn.
Hiện nay, cả nước có 1.172 QTDND hoạt động rộng khắp, góp phần triển khai hiệu quả Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính chính thức cho người dân, đặc biệt tại khu vực nông thôn; đồng thời góp phần hạn chế tín dụng đen, hỗ trợ phát triển kinh tế hộ gia đình và kinh tế nông thôn. Thành viên gửi tiền tại các QTDND chủ yếu là nông dân, công nhân, người lao động – nhóm có mức tích lũy không lớn, khả năng tiếp cận thông tin tài chính còn hạn chế, dễ bị tác động tâm lý trước biến động thị trường.
Với đặc điểm đó, việc có một khuôn khổ pháp lý đầy đủ, minh bạch và đủ mạnh để bảo vệ quyền lợi người gửi tiền là yếu tố then chốt. Đối với nhiều thành viên, khoản tiền gửi tại QTDND không chỉ là tài sản tài chính đơn thuần mà còn là kết quả của quá trình tích lũy lâu dài, là nguồn vốn thiết yếu của gia đình. Do đó, Luật BHTG 2025 không chỉ bảo vệ quyền lợi người gửi tiền, mà còn củng cố niềm tin của thành viên đối với hệ thống QTDND, qua đó góp phần ổn định nguồn vốn huy động, nâng cao năng lực cung ứng tín dụng và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại cơ sở.
PV: Theo ông, những điểm mới nào của Luật BHTG 2025 tác động trực tiếp đến hệ thống QTDND?
Ông Nguyễn Đức Dũng: Hiệp hội QTDND Việt Nam và các hội viên rất vui mừng khi Luật BHTG 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành được ban hành với nhiều điểm mới phù hợp. Đó là:
Thứ nhất, một trong những điểm mới có tác động trực tiếp và sâu sắc đến hệ thống QTDND là quy định về thời điểm phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm được mở rộng giúp cho người gửi tiền được tiếp cận tiền bảo hiểm sớm hơn. Theo đó, từ ngày 1/5/2026, nghĩa vụ chi trả bảo hiểm tiền gửi có thể được thực hiện ngay khi xảy ra một trong ba trường hợp: (i) phương án phá sản TCTD được phê duyệt hoặc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) có văn bản xác định chi nhánh ngân hàng nước ngoài mất khả năng chi trả tiền gửi cho người gửi tiền; (ii) NHNN có văn bản đình chỉ hoạt động nhận tiền gửi của TCTD được kiểm soát đặc biệt và TCTD đó có lỗ lũy kế lớn hơn 100% giá trị của vốn điều lệ và các quỹ dự trữ theo báo cáo tài chính đã được kiểm toán gần nhất; (iii) NHNN có văn bản thông báo cho tổ chức BHTG về việc trả tiền bảo hiểm theo quy định tại khoản 2 Điều 36 của Luật BHTG 2025.
Đối với hệ thống QTDND, quy định này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Trước đây, việc chi trả bảo hiểm tiền gửi thường gắn với quá trình xử lý kéo dài, dẫn đến thời gian chờ đợi lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và tâm lý của người gửi tiền. Trong khi đó, đặc thù thành viên của QTDND chủ yếu là người dân có mức tích lũy không lớn, độ nhạy cảm cao với rủi ro, nên bất kỳ sự chậm trễ nào cũng có thể tác động đến niềm tin, gây ra những hệ lụy không đáng có. Cơ chế mới cho phép rút ngắn đáng kể thời gian chi trả, qua đó bảo vệ kịp thời quyền lợi hợp pháp của người gửi tiền, hạn chế nguy cơ phát sinh tâm lý bất ổn và hiệu ứng lan truyền trong cộng đồng.
Thứ hai, việc áp dụng mức thu phí BHTG 0,1%/năm được tính trên số dư tiền gửi bình quân của các loại tiền gửi được bảo hiểm tại tổ chức tham gia BHTG là chính sách có ý nghĩa hỗ trợ rất lớn đối với hệ thống QTDND (trong khi mức thu phí bảo hiểm đối với các các TCTD khác là 0,15%/năm). Điểm đặc thù quan trọng là ngoài nghĩa vụ tham gia BHTG theo Luật BHTG, QTDND còn phải trích nộp Quỹ bảo đảm an toàn hệ thống theo Điều 25 Thông tư 27/2024/TT-NHNN với mức phí hằng năm bằng 0,05% dư nợ cho vay bình quân năm liền kề trước kết thúc vào ngày 31/12 của ngân hàng hợp tác xã, QTDND.
Cùng với chính sách BHTG của Nhà nước, Quỹ bảo đảm an toàn hệ thống QTDND đã tạo nên cơ chế bảo vệ “hai lớp” đối với hệ thống QTDND và người gửi tiền. BHTG bảo vệ quyền lợi người gửi tiền khi TCTD mất khả năng chi trả hoặc phá sản, thì Quỹ bảo đảm an toàn hệ thống lại đóng vai trò hỗ trợ sớm, hỗ trợ từ bên trong để phòng ngừa đổ vỡ, phục hồi hoạt động và giữ vững sự ổn định của hệ thống QTDND. Điều đó cho thấy hệ thống QTDND không chỉ được Nhà nước bảo vệ mà còn chủ động đóng góp nguồn lực để “tự bảo vệ mình” theo nguyên tắc liên kết, hợp tác và tương trợ cộng đồng.
Do vậy, việc quy định mức phí BHTG riêng thấp hơn đối với QTDND (0,1% thay vì 0,15%) là một chính sách phù hợp với đặc thù tổ chức và thực tiễn hoạt động của hệ thống QTDND. Chính sách này không chỉ góp phần giảm chi phí tài chính, tạo điều kiện để các QTDND tập trung nguồn lực phục vụ thành viên và phát triển an toàn, bền vững, mà còn thể hiện sự ghi nhận của cơ quan quản lý nhà nước đối với tính chất hợp tác, liên kết cộng đồng và cơ chế tự hỗ trợ lẫn nhau của hệ thống QTDND. Đồng thời, việc áp dụng mức phí thấp hơn cũng phản ánh định hướng khuyến khích hệ thống QTDND chủ động nâng cao năng lực quản trị, tăng cường trách nhiệm tự bảo vệ và tham gia ổn định an toàn hệ thống thông qua Quỹ bảo đảm an toàn hệ thống QTDND.
Thứ ba, theo thông tin tôi được biết, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang xây dựng Dự thảo Thông tư quy định về hạn mức trả tiền bảo hiểm. Theo dự thảo, số tiền tối đa tổ chức BHTG chi trả cho toàn bộ các khoản tiền gửi được bảo hiểm (bao gồm cả gốc và lãi) của một người tại một tổ chức tham gia BHTG khi phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm dự kiến được nâng lên 350 triệu đồng, tăng khoảng 2,8 lần so với mức hiện hành là 125 triệu đồng.
Đây là bước điều chỉnh hợp lý, từng bước tiệm cận hơn với thông lệ quốc tế. Tỷ lệ hạn mức chi trả bảo hiểm tiền gửi tương đương khoảng 2,8 lần GDP bình quân đầu người có ý nghĩa rất tích cực trong bối cảnh quy mô tiền gửi và mức tích lũy của người dân ngày càng gia tăng. Với hạn mức chi trả 350 triệu đồng, dự kiến khoảng 80% người gửi tiền tại QTDND sẽ được bảo hiểm toàn bộ số tiền gửi; giá trị tiền gửi được bảo hiểm toàn bộ chiếm khoảng 37% tổng số dư tiền gửi tại hệ thống QTDND khi phát sinh nghĩa vụ chi trả bảo hiểm tiền gửi. Điều này cho thấy hạn mức chi trả mới, nếu được ban hành, về cơ bản sẽ bảo vệ được phần lớn người gửi tiền tại QTDND, đặc biệt là người dân khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa – nơi đa số người gửi tiền có mức tích lũy không lớn nhưng rất cần sự bảo đảm an toàn cho khoản tiền tiết kiệm của mình. Đồng thời, chính sách này cũng góp phần củng cố niềm tin của thành viên và người gửi tiền đối với hệ thống QTDND.
PV: Theo ông, cần làm gì để Luật BHTG 2025 thực sự phát huy hiệu quả đối với sự phát triển của hệ thống QTDND?
Ông Nguyễn Đức Dũng: Để Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025 thực sự phát huy hiệu quả trong thực tiễn, trước hết cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến để người dân, thành viên QTDND và cộng đồng hiểu đúng, hiểu đầy đủ về chính sách BHTG cũng như những điểm mới của Luật. Đồng thời, cần nâng cao nhận thức và năng lực tổ chức thực hiện của hệ thống QTDND nhằm bảo đảm việc triển khai được thực hiện đúng quy định, đồng bộ và thống nhất trong toàn hệ thống.
Do vậy, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam cần tiếp tục tăng cường công tác truyền thông rộng rãi tới công chúng; đồng thời tổ chức các chương trình tập huấn, hội thảo, tọa đàm chuyên sâu về Luật BHTG 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành, nhất là các quy định của NHNN liên quan đến mức phí BHTG, hạn mức trả tiền bảo hiểm, quy trình kiểm tra tổ chức tham gia BHTG theo kế hoạch và các nội dung được NHNN giao thực hiện. Hiệp hội QTDND Việt Nam sẵn sàng phối hợp với Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam và Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam tổ chức các chương trình tập huấn theo cụm địa phương, phù hợp với đặc thù hoạt động của QTDND. Qua đó, giúp đội ngũ cán bộ QTDND hiểu rõ quy định pháp luật, nâng cao kỹ năng thực hiện nghiệp vụ và triển khai thống nhất trong toàn hệ thống. Đồng thời, Hiệp hội sẽ tăng cường tiếp cận, tổng hợp ý kiến phản hồi từ hội viên về những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn để kiến nghị, đề xuất kịp thời lên cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền nhằm tháo gỡ khó khăn kịp thời trong quá trình thực hiện.
Ngoài công tác tuyên truyền và đào tạo, cần tiếp tục tăng cường cơ chế phối hợp giữa NHNN, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam, Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam và Hiệp hội QTDND Việt Nam trong công tác hỗ trợ và đồng hành cùng các QTDND, nhất là trong phòng ngừa rủi ro, xử lý khó khăn phát sinh. Sự phối hợp chặt chẽ này không chỉ góp phần nâng cao năng lực hoạt động, khả năng tự bảo vệ của hệ thống QTDND mà còn bảo vệ tốt hơn quyền lợi hợp pháp của người gửi tiền, tiếp tục củng cố niềm tin của thành viên và người dân đối với mô hình QTDND – một định chế tài chính hợp tác mang đậm tính cộng đồng tại khu vực nông thôn.
PV: Ông gửi đến các QTDND thành viên và người dân gửi tiền tại QTDND điều gì khi Luật BHTG 2025 có hiệu lực?
Ông Nguyễn Đức Dũng: Bảo vệ quyền lợi người gửi tiền không chỉ là trách nhiệm riêng của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam, mà còn là trách nhiệm của các TCTD, trong đó có các QTDND thông qua hoạt động an toàn, hiệu quả, tuân thủ đúng quy định pháp luật và đặt lợi ích thành viên và khách hàng lên hàng đầu. Trong bối cảnh phát triển mới, đối với hệ thống QTDND, cần chú trọng nâng cao năng lực quản trị điều hành, tăng cường kiểm soát rủi ro, ứng dụng công nghệ và chuẩn hóa hoạt động theo hướng ngày càng chuyên nghiệp, an toàn và bền vững hơn.
Với những quy định mới của Luật BHTG 2025, nhiều người gửi tiền tại các TCTD, trong đó có các QTDND được bảo hiểm toàn bộ số tiền của mình. Tôi rất mong người gửi tiền tiếp tục tin tưởng, đồng hành cùng các QTDND, bởi mỗi khoản tiền gửi vào QTDND không chỉ là khoản tiết kiệm an toàn cho gia đình mình mà còn là nguồn vốn quý giá để hỗ trợ chính người dân địa phương vay vốn phát triển sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và xây dựng cộng đồng ngày càng phát triển. Đó cũng chính là giá trị nhân văn và tính tương trợ đặc trưng của mô hình QTDND mà chúng ta cần tiếp tục giữ gìn và phát huy trong giai đoạn mới.
PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!
MH (thực hiện)
