Trang Chủ
Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng cho biết, cơ quan chủ trì đã chỉ đạo rà soát và đánh giá tác động của các chính sách trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các TCTD, nhằm làm rõ cơ sở chính trị của việc ban hành luật này. Các nội dung tại dự thảo luật được khẳng định là phù hợp với Hiến pháp và thống nhất với hệ thống pháp luật của Việt Nam. Đồng thời, nếu được thông qua, các quy định sẽ mang lại nhiều tác động tích cực đối với kinh tế - xã hội, đặc biệt là tăng cường khả năng tiếp cận tín dụng của cá nhân và doanh nghiệp, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước, cũng như đảm bảo an ninh trật tự và an toàn xã hội.
Một trong hai trường hợp cho vay đặc biệt của NHNN: TCTD bị rút tiền hàng loạt (để chi trả cho người gửi tiền)
Tại Dự thảo Luật sửa đổi bổ sung một số điều Luật Các TCTD quy định, thẩm quyền quyết định việc cho vay đặc biệt đối với khoản vay có lãi suất 0%/năm, khoản vay không có tài sản đảm bảo (TSĐB) sẽ chuyển từ Thủ tướng Chính phủ sang NHNN. Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành việc điều chỉnh này.
Theo NHNN, việc sửa đổi, bổ sung thẩm quyền quyết định việc cho vay đặc biệt của NHNN theo hướng chuyển thẩm quyền quyết định từ Thủ tướng Chính phủ (đối với trường hợp khoản cho vay đặc biệt có lãi suất 0%/năm, khoản cho vay đặc biệt không có tài sản bảo đảm) thành NHNN nhằm triệt để phân cấp, phân quyền cho NHNN trong việc quyết định cho vay đặc biệt; tăng cường vai trò, nâng cao trách nhiệm của thành viên Chính phủ. Điều này nhằm triển khai đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Ban chấp hành Trung ương Đảng về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới. Đồng thời, quy định này giúp giảm bớt khâu trung gian trong quá trình triển khai thực hiện; từ đó, góp phần rút ngắn thời gian xử lý bảo đảm việc tổ chức thực hiện kịp thời, an ninh, an toàn hệ thống các TCTD.
Đồng thời, việc sửa đổi, bổ sung quy định về thẩm quyền quyết định việc cho vay đặc biệt với lãi suất 0%/năm, không có TSĐB đảm bảo việc tổ chức thực hiện kịp thời, chặt chẽ, hiệu quả, khả thi, an ninh, an toàn hệ thống các TCTD, không để xảy ra tiêu cực, thất thoát, lãng phí và vi phạm pháp luật. Đảm bảo sự phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và các thỏa thuận, cam kết của Việt Nam; đảm bảo mục tiêu hội nhập quốc tế, phù hợp với xu hướng phát triển.
Giải trình thêm về nội dung cho vay đặc biệt tại phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội sáng 10/6, Thống đốc Nguyễn Thị Hồng cho biết nguồn tiền để cho vay đặc biệt được NHNN lấy từ nguồn thực hiện chức năng của ngân hàng trung ương về phát hành tiền, không dùng nguồn từ ngân sách nhà nước. Do vậy, việc NHNN cho vay đặc biệt có lãi suất 0% không dẫn tới rủi ro ngân sách nhà nước phải bù lãi suất.
Tuy nhiên, Thống đốc cho biết, NHNN tiếp tục rà soát các quy định về xử lý khoản vay đặc biệt theo quy định về chế độ tài chính.
Bên cạnh đó, việc cho vay đặc biệt của NHNN chỉ cho hai trường hợp. Một là, tổ chức tín dụng bị rút tiền hàng loạt (để chi trả cho người gửi tiền). Hai là, để thực hiện phương án phục hồi, chuyển giao bắt buộc của các TCTD được kiểm soát đặc biệt và chỉ áp dụng sau khi đã thực hiện các biện pháp nghiệp vụ như tái cấp vốn, thị trường mở…
“Việc cho vay đặc biệt của NHNN là cần thiết, ngăn hiện tượng rút tiền hàng loạt tại các TCTD, cũng như hạn chế nguy cơ rủi ro lan truyền sang các tổ chức tín dụng khác, hoặc hỗ trợ cho phương án phục hồi, chuyển giao bắt buộc nhằm tái cơ cấu các TCTD được kiểm soát đặc biệt”, bà Hồng nói thêm rằng, việc cho vay đặc biệt cũng nhằm mục tiêu đảm bảo an toàn hệ thống các TCTD, không nhằm tạo ra lợi thế cạnh tranh cho các TCTD được vay đặc biệt.
Bà Hồng cho biết thêm cơ quan này sẽ rà soát, sửa Thông tư 37/2024/TT-NHNN ngày 30/6/2024 quy định về cho vay đặc biệt, trong đó có quy định liên quan tới tiêu chí, điều kiện cho vay đặc biệt với lãi suất 0% một năm, không có TSĐB, mục đích sử dụng khoản vay; trách nhiệm của các đơn vị được vay, NHNN khi cho vay; kiểm soát dòng tiền để tránh rủi ro, lạm dụng chính sách và ngăn ngừa, hạn chế tổn thất có thể xảy ra.
Tạo lập khuôn khổ pháp lý đồng bộ về xử lý nợ xấu
Về nhóm chính sách luật hóa các quy định của Nghị quyết số 42/2017/QH14, Thống đốc cho biết, các đại biểu Quốc hội quan tâm đến ba vấn đề lớn liên quan đến thu giữ TSĐB: điều kiện thu giữ, sự tham gia của chính quyền địa phương và cơ chế kiểm soát để tránh lạm quyền.
Về điều kiện thu giữ, thu giữ TSĐB không phải là hành động đơn phương, vô điều kiện mà phải tuân thủ phạm vi, giới hạn, điều kiện thu giữ, tôn trọng quyền tự do, tự nguyện thỏa thuận của các bên. Quy định về trình tự, thủ tục thu giữ phải công bằng, công khai, minh bạch, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của bên có nghĩa vụ, TCTD và các bên liên quan.
Về sự tham gia của chính quyền địa phương, vai trò của các cơ quan, chính quyền địa phương nhằm xác nhận tình trạng thực tế và đảm bảo an ninh trật tự xã hội khi TCTDg thực hiện biện pháp thu giữ, đồng thời ngăn ngừa việc TCTD lạm dụng quyền, đảm bảo thu giữ công khai, minh bạch, không gây mất trật tự xã hội, không xâm phạm quyền của các chủ thể liên quan. Việc quy định vai trò của Ủy ban Nhân dân cấp xã, cơ quan công an cấp xã khi thu giữ tài sản bảo đảm sẽ tạo ý thức tuân thủ của tổ chức tín dụng, bên bảo đảm, bên vay, người liên quan và người dân tại địa điểm thu giữ.
Về cơ chế kiểm soát tránh lạm quyền, dự thảo luật quy định tổ chức tín dụng không được áp dụng các biện pháp vi phạm điều cấm của pháp luật, trái đạo đức xã hội, không hạn chế quyền khiếu nại của các bên, đặc biệt là bên bảo đảm và bên đang giữ tài sản bảo đảm. Hoạt động thu giữ TSĐB và hoạt động của TCTD nói chung chịu sự quản lý, kiểm tra, thanh tra, giám sát của cơ quan quản lý nhà nước, trong đó có NHNN.
Về quy định kê biên tài sản của bên thi hành án là TSĐB của khoản nợ xấu và quy định hoàn trả TSĐB là vật chứng trong vụ án hình sự, tang vật, phương tiện trong vụ việc vi phạm hành chính, Thống đốc cho biết, Chính phủ đã rà soát tính thống nhất của dự thảo luật với Luật Tố tụng Hình sự, Luật Thi hành án dân sự, Luật Xử lý vi phạm hành chính. Các quy định tại dự thảo luật bổ sung khuôn khổ pháp lý về xử lý nợ xấu, giải quyết các vấn đề chưa được quy định hoặc chưa có quy định cụ thể. Nội dung này phù hợp với các dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi hành án dân sự, Luật Xử lý vi phạm hành chính và Luật Tố tụng Hình sự.
Dự thảo luật cũng bổ sung quy định xác định rõ việc xử lý TSĐB, thanh toán số tiền xử lý tài sản bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật dân sự và pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ.
Trước đó, NHNN cho biết, việc tiếp tục luật hóa các quy định tại Nghị quyết số 42/2017/QH14 nhằm tạo lập khuôn khổ pháp lý đồng bộ về xử lý nợ xấu, đảm bảo phù hợp với thực tiễn nhằm xử lý các vướng mắc, khó khăn đã và đang cản trở TCTD, tổ chức mua bán, xử lý nợ thực hiện các quyền hợp pháp của mình trong việc xử lý nợ xấu và TSĐB của khoản nợ xấu, gián tiếp ảnh hưởng đến khả năng xoay vòng vốn cũng như tiếp cận tín dụng với chi phí hợp lý của người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, việc xây dựng chính sách phải đảm bảo cân bằng giữa quyền lợi hợp pháp của TCTD, tổ chức mua bán, xử lý nợ với các quyền hợp pháp của bên bảo đảm bằng tài sản, tránh tạo ra sự bất đối xứng giữa bên cho vay và bên đi vay.
Phát biểu tại phiên họp thứ 46 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cho ý kiến vào việc tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các TCTD, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã nhấn mạnh những nội dung cấp bách cần giải quyết để đảm bảo dự thảo luật được thông qua với chất lượng cao, có hiệu lực từ ngày 1/8/2025.
Theo đó, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận và đánh giá cao sự tiếp thu, giải trình của Thống đốc NHNN và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính.
Để đảm bảo chất lượng dự thảo luật, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát, đối chiếu các quy định của dự thảo Luật Các TCTD năm 2024, bảo đảm tính thống nhất nội tại của luật. Việc sửa đổi cần được thực hiện đồng bộ, tránh mâu thuẫn, chồng chéo với các luật hiện hành và các dự thảo luật đang trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 9. Đặc biệt, cần chú ý đến quy định tại dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính liên quan đến việc trả lại tài sản bảo đảm, tang vật và phương tiện vi phạm hành chính trong các vụ việc vi phạm.
Chủ tịch Quốc hội tán thành việc phân cấp thẩm quyền cho vay đặc biệt từ Thủ tướng Chính phủ sang Thống đốc NHNN. Trong một số trường hợp thời gian qua, việc chuyển thẩm quyền từ Thủ tướng sang Thống đốc NHNN được đánh giá là hợp lý, giúp giải quyết nhanh chóng và hiệu quả các vấn đề. Đồng thời, Chủ tịch nhất trí với phương án chỉnh lý của Chính phủ về việc bỏ quy định chuyển tiếp đối với khoản vay đặc biệt do NHNN quyết định trước ngày luật này có hiệu lực.
Hà Linh
