Trang Chủ
Quyền lợi rõ ràng hơn, trách nhiệm cụ thể hơn
Điều 13 Luật BHTG năm 2025 quy định tổ chức tham gia BHTG được cấp Chứng nhận tham gia BHTG; được yêu cầu tổ chức BHTG trả tiền bảo hiểm cho người được BHTG khi phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm; được khiếu nại, tố cáo, khởi kiện cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến BHTG. Đồng thời, tổ chức tham gia BHTG có nghĩa vụ công khai việc tham gia BHTG; tính, nộp phí BHTG đầy đủ, đúng thời hạn; cung cấp thông tin; phối hợp tuyên truyền chính sách, pháp luật về BHTG và thực hiện các nghĩa vụ khác theo quy định. Đây là những quyền và nghĩa vụ cần thiết để tổ chức tham gia BHTG thực hiện vai trò của mình trong quan hệ với tổ chức BHTG và người gửi tiền.
Điểm cần nhìn nhận là quyền lợi của tổ chức tham gia BHTG không tách rời nghĩa vụ. Khi phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm, quyền của tổ chức tham gia BHTG yêu cầu Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam (DIV) trả tiền bảo hiểm gắn với trách nhiệm chuẩn bị và cung cấp hồ sơ. Theo Điều 7 Thông tư số 04/2026/TT-NHNN, trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ thời điểm phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm, tổ chức tham gia BHTG phải gửi DIV hồ sơ đề nghị trả tiền bảo hiểm do người đại diện hợp pháp ký. Hồ sơ gồm văn bản đề nghị trả tiền bảo hiểm và danh sách người được BHTG, trong đó xác định số tiền gửi được bảo hiểm, khoản nợ tại tổ chức tham gia BHTG (nếu có) và số tiền bảo hiểm đề nghị trả cho từng người.
Trong quá trình DIV kiểm tra chứng từ, sổ sách để xác định số tiền bảo hiểm phải chi trả, tổ chức tham gia BHTG còn có trách nhiệm cung cấp hồ sơ, chứng từ theo yêu cầu. Vì vậy, việc thực hiện thủ tục trả tiền bảo hiểm phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng quản lý dữ liệu về khách hàng, tiền gửi, tiền lãi, khoản nợ, tiền gửi đồng chủ sở hữu và các thông tin có liên quan trong suốt quá trình hoạt động của tổ chức tham gia BHTG.
Đối với tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt, cần phân biệt rõ hai cơ chế. Theo khoản 2 Điều 19 Luật BHTG năm 2025, tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt được miễn nộp phí BHTG. Trong khi đó, khoản phí nộp thiếu, nộp chậm và khoản tiền chậm nộp nếu có đã phát sinh trước thời điểm tổ chức tín dụng được đặt vào kiểm soát đặc biệt chỉ được tạm hoãn, không được xóa bỏ. Tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt phải xây dựng kế hoạch hoàn trả đầy đủ khoản phí được tạm hoãn trong phương án cơ cấu lại trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Thông tư số 04/2026/TT-NHNN quy định cụ thể trình tự xác định khoản phí được tạm hoãn. Chậm nhất 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đề nghị của DIV, tổ chức tham gia BHTG phải gửi văn bản xác định số phí nộp thiếu, nộp chậm và khoản tiền chậm nộp phát sinh trước thời điểm bị đặt vào kiểm soát đặc biệt. Sau 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản, DIV xác nhận số phí được tạm hoãn. Cơ chế này vừa hỗ trợ quá trình cơ cấu lại, vừa bảo đảm trách nhiệm tài chính đối với các nghĩa vụ đã phát sinh trước kiểm soát đặc biệt. Đây là cách tiếp cận phù hợp với mục tiêu bảo vệ người gửi tiền và giữ ổn định hoạt động ngân hàng trong những tình huống phức tạp.
Công khai việc tham gia BHTG và phối hợp tuyên truyền chính sách
Luật BHTG năm 2025 quy định việc tham gia BHTG phải được công khai tại tất cả các điểm giao dịch có nhận tiền gửi, trên trang thông tin điện tử của tổ chức tham gia BHTG (nếu có), trên trang thông tin điện tử của DIV và bằng các hình thức công khai khác theo hướng dẫn của DIV.
Quy chế cấp và thu hồi Chứng nhận tham gia BHTG, công khai việc tham gia BHTG ban hành kèm theo Quyết định số 235/QĐ-BHTG-HĐQT ngày 23/4/2026 của Hội đồng quản trị DIV cụ thể hóa yêu cầu này bằng việc sử dụng Biểu tượng tham gia BHTG. Tổ chức tham gia BHTG phải công khai Biểu tượng tại tất cả các điểm giao dịch có nhận tiền gửi ở vị trí dễ nhận biết, thuận tiện quan sát; hiển thị trên trang chủ của trang thông tin điện tử (nếu có) và gắn đường dẫn liên kết đến trang thông tin điện tử của DIV.
Đối với các kênh giao dịch số, Biểu tượng tham gia BHTG phải được hiển thị trên màn hình đăng nhập của phần mềm ứng dụng Mobile Banking và trên màn hình đăng nhập của máy giao dịch tự động nếu có. Việc công khai tại điểm giao dịch và trên trang thông tin điện tử được thực hiện từ ngày 1/5/2026; việc công khai trên Mobile Banking và máy giao dịch tự động phải hoàn thành chậm nhất ngày 31/12/2026. Nội dung công khai phải chính xác, đầy đủ, rõ ràng, dễ nhận biết, không gây hiểu nhầm.
DIV và Vietcombank phối hợp tổ chức diễn đàn đối thoại về BHTG
Bên cạnh nghĩa vụ công khai việc tham gia BHTG, khoản 7 Điều 13 Luật BHTG năm 2025 quy định tổ chức tham gia BHTG phối hợp với DIV tuyên truyền chính sách, pháp luật về BHTG. Quy định này xác lập trách nhiệm phối hợp của tổ chức tham gia BHTG, song Luật không liệt kê các hình thức tuyên truyền bắt buộc.
Vì vậy, trên cơ sở điều kiện hoạt động và hướng dẫn của DIV, việc phối hợp tuyên truyền có thể được triển khai qua nhiều hình thức như tư vấn tại quầy, tài liệu cung cấp cho khách hàng, trang thông tin điện tử, ứng dụng ngân hàng hoặc các sự kiện truyền thông. Các hình thức này cần bảo đảm thông tin chính xác, thống nhất và phù hợp với đối tượng công chúng mục tiêu.
Cung cấp thông tin, tính và nộp phí BHTG đúng quy định
Cung cấp thông tin và nộp phí BHTG là hai nhóm nghĩa vụ thường xuyên của tổ chức tham gia BHTG, có ý nghĩa trực tiếp đối với hoạt động BHTG. Thông tin đầy đủ, chính xác là cơ sở để theo dõi tiền gửi được bảo hiểm, tính phí BHTG, kiểm tra, chuẩn bị trả tiền bảo hiểm và xác định số tiền bảo hiểm được trả. Nguồn thu phí là một trong những nguồn hình thành Quỹ dự phòng nghiệp vụ để thực hiện chính sách BHTG theo Luật.
Thông tư số 04/2026/TT-NHNN quy định các mẫu biểu tổ chức tham gia BHTG phải tự duy trì, cập nhật phục vụ hoạt động BHTG, gồm dữ liệu về tiền gửi bằng đồng Việt Nam, tiền gửi đồng chủ sở hữu, khoản vay, khoản vay chung, thông tin về một số người quản lý, người điều hành, người có liên quan và danh sách người được BHTG, số tiền đề nghị chi trả. Các dữ liệu này được cung cấp theo yêu cầu, chủ yếu trong trường hợp kiểm tra, chuẩn bị trả tiền bảo hiểm hoặc trường hợp cần thiết khác liên quan đến trả tiền bảo hiểm.
Điều 14 Thông tư số 04/2026/TT-NHNN yêu cầu tổ chức tham gia BHTG thiết lập, cập nhật, lưu giữ đầy đủ, chính xác và bảo đảm tính trung thực của thông tin theo quy định. Định kỳ hàng tháng, quý, tổ chức tham gia BHTG cung cấp thông tin cho DIV theo quy định hoặc theo một số mẫu biểu chỉ cung cấp trong các trường hợp cụ thể.
Đối với công tác chuẩn bị trả tiền bảo hiểm hoặc các trường hợp khác liên quan đến việc trả tiền bảo hiểm, tổ chức tham gia BHTG phải cung cấp danh sách chi tiết khách hàng và dữ liệu liên quan trong thời hạn không quá 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu. Tổ chức tham gia BHTG cũng phải cung cấp thông tin về tiền gửi được bảo hiểm đột xuất theo yêu cầu bằng văn bản của DIV.
Khi phục vụ hoạt động kiểm tra, tổ chức tham gia BHTG có trách nhiệm cung cấp thông tin theo yêu cầu bằng văn bản và có quyền từ chối cung cấp thông tin không liên quan đến nội dung kiểm tra. Đồng thời, DIV có trách nhiệm bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin, dữ liệu theo quy định của pháp luật. Đây là cơ sở để việc thu thập, sử dụng thông tin được thực hiện đúng phạm vi, đúng mục đích.
Những yêu cầu nêu trên đòi hỏi tổ chức tham gia BHTG rà soát hệ thống dữ liệu tiền gửi, dữ liệu khách hàng, thông tin khoản vay, cơ chế phân loại tiền gửi được bảo hiểm và khả năng trích xuất dữ liệu theo mẫu.
Việc cung cấp thông tin đúng, đủ và đúng thời hạn giúp DIV có căn cứ kiểm tra, đối chiếu, xác định tiền gửi được bảo hiểm và chuẩn bị phương án trả tiền bảo hiểm khi cần thiết. Ngược lại, dữ liệu thiếu, sai hoặc không được cập nhật kịp thời có thể kéo dài quá trình xác minh, ảnh hưởng đến tiến độ bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người gửi tiền.
Về thời hạn nộp phí, Thông tư số 04/2026/TT-NHNN quy định phí BHTG được tính và nộp định kỳ hằng quý trong năm tài chính. Tổ chức tham gia BHTG phải tính và nộp phí cho DIV chậm nhất vào ngày 20 tháng đầu tiên của quý thu phí. Trường hợp ngày cuối cùng của thời hạn nộp phí trùng vào ngày lễ, Tết hoặc ngày nghỉ cuối tuần, thời hạn được chuyển sang ngày làm việc tiếp theo.
Phí BHTG được tính trên số dư tiền gửi bình quân của các loại tiền gửi được bảo hiểm. Mức phí là 0,15%/năm, đối với quỹ tín dụng nhân dân áp dụng mức 0,1%/năm (kể từ quý thu phí quý IV năm 2026). Trường hợp DIV vay đặc biệt từ Ngân hàng Nhà nước để chi trả tiền bảo hiểm, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quyết định việc tăng phí BHTG trên cơ sở phương án tăng phí do DIV đề xuất.
Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày hết hạn nộp phí, DIV có trách nhiệm thông báo bằng văn bản về việc tính và nộp phí, trong đó nêu rõ nội dung truy thu hoặc thoái thu nếu có. Tổ chức tham gia BHTG phải nộp số phí còn thiếu; DIV trả lại số phí nộp thừa trong thời hạn tối đa 15 ngày kể từ ngày có thông báo.
Quỹ dự phòng nghiệp vụ của DIV được hình thành từ tiền thu phí BHTG và được sử dụng để chi trả tiền bảo hiểm, tham gia quá trình can thiệp sớm, kiểm soát đặc biệt đối với tổ chức tham gia BHTG và thực hiện các hoạt động khác theo Luật. Do đó, nộp phí đầy đủ, đúng thời hạn vừa là nghĩa vụ pháp lý của từng tổ chức tham gia BHTG, vừa góp phần bảo đảm nguồn lực thực hiện chính sách BHTG.
Từ góc độ quản trị, các quy định mới yêu cầu tổ chức tham gia BHTG gắn nghĩa vụ công khai, cung cấp thông tin và nộp phí với quy trình kiểm soát nội bộ. Trách nhiệm tuân thủ cần được phân công rõ ràng, có cơ chế đối chiếu dữ liệu, kiểm soát thời hạn và xử lý kịp thời sai lệch, thay vì chỉ thực hiện khi có yêu cầu hoặc khi phát sinh sự kiện trả tiền bảo hiểm.
Nhìn chung, Luật BHTG năm 2025 và các văn bản hướng dẫn đã xác định rõ hơn quyền và nghĩa vụ của tổ chức tham gia BHTG. Đối với tổ chức tham gia BHTG, các quy định mới đặt ra yêu cầu rà soát đồng bộ quy trình quản lý Chứng nhận và Biểu tượng tham gia BHTG, quản lý dữ liệu, cung cấp thông tin, tính và nộp phí BHTG, cũng như phối hợp với DIV khi phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm.
Nền tảng của quá trình bảo vệ người gửi tiền được hình thành từ việc tổ chức tham gia BHTG phối hợp thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ thường xuyên: công khai việc tham gia BHTG, quản lý dữ liệu chính xác, phối hợp tuyên truyền chính sách BHTG, cung cấp thông tin đúng thời hạn và nộp phí BHTG đầy đủ theo quy định.
HL
.jfif)
