Tập trung nâng cao hiệu quả công tác giám sát từ xa

Theo quy định của Luật Bảo hiểm tiền gửi, một số chức năng, nhiệm vụ của BHTGVN có sự điều chỉnh. Tái cấu trúc bộ máy chi nhánh được BHTGVN tiến hành đồng thời trong toàn hệ thống nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và tuân thủ Luật Bảo hiểm tiền gửi (BHTG). Phòng Giám sát từ xa được thành lập, thực hiện chuyên biệt công tác giám sát từ xa, đảm bảo tính chuyên môn hóa cao trong hoạt động này.
 Đồng thời với việc nghiên cứu đóng góp các dự thảo văn bản quản trị, điều hành, văn bản hướng dẫn dưới Luật, Chi nhánh BHTGVN khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), chủ động rà soát, đóng góp ý kiến các văn bản sửa đổi, bổ sung quy chế giám sát  với mục đích theo dõi, giám sát sâu sát hoạt động TCTD bắt kịp với yêu cầu quản lý nhà nước trên lĩnh vực tiền tệ.   
Cùng với đó, Chi nhánh chủ động, sáng tạo cải tiến phần mềm ứng dụng trong công tác giám sát từ xa phù hợp với sự điều chỉnh của cơ chế, chính sách liên quan đến hoạt động của tổ chức tín dụng (TCTD), áp dụng các biện pháp nghiệp vụ thống kê, đối chiếu, so sánh, đánh giá các chỉ tiêu hoạt động, sự luân chuyển của nguồn vốn và sự biến động các khoản đầu tư hoạt động TCTD. Vì vậy, Chi nhánh luôn nắm bắt, theo dõi sâu sát tình hình hoạt động của TCTD khu vực, đặc biệt TCTD yếu kém.
Đến thời điểm 31/12/2014, tổng số tổ chức tham gia BHTG do Chi nhánh phụ trách là 160 đơn vị gồm 5 ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) và 155 Quỹ tín dụng nhân dân (QTD).   Đến thời điểm 31/12/2014, các TCTD này vẫn hoạt động ổn định, các chỉ tiêu cơ bản duy trì mức tăng trưởng khá so cùng kỳ năm 2013, tổng nguồn vốn tăng bình quân trong khoảng 13% -14%.  Khối QTDND có dư  nợ tăng khoảng 10%, trong khi khối NHTMCP có mức tăng dư nợ khá cao: 25,8%. Hầu hết các TCTD chấp hành tốt quy định pháp luật về BHTG và đảm bảo các chỉ tiêu an toàn hoạt động ngân hàng, ổn định thanh khoản thời điểm cuối năm 2014 và dịp Tết 2015; tỷ lệ nợ xấu giảm đáng kể so với cùng kỳ năm 2013. Trong đó, các NHTMCPđã giảm tỷ lệ nợ xấu từ 2,35%  xuống còn 1,41%, nợ xấu của QTDND duy trì ở mức 1,6%. Tổng kết kết quả kinh doanh năm 2014, trên 90% TCTD có lãi.
Dù vẫn duy trì ổn định, hoạt động của các TCTD trên địa bàn còn tiềm  ẩn nhiều rủi ro. Qua công tác giám sát, năm 2014 Chi nhánh phát hiện hơn 400 lượt TCTD vi phạm về an toàn trong hoạt động ngân hàng. Số TCTD hoạt động yếu kém tăng, kinh doanh lỗ, bắt nguồn từ những yếu kém nội tại cùng với tác động tiêu cực của khủng hoảng tài chính từ năm 2008. Điều đó đặt ra thách thức đối với công tác giám sát trong việc góp phần đảm bảo an toàn hoạt  động TCTD. Bên cạnh đó, Chi nhánh còn gặp phải những khó khăn chung:
-  Chất lượng nguồn thông tin báo cáo đầu vào còn thiếu, chậm và có sự  sai lệch nhất định, đặc biệt đối với các QTD. Để có kết quả giám sát kịp thời, đầy đủ, chính xác, khách quan, Chi nhánh cần có nguồn thông tin, số liệu đầy đủ, kịp thời. Tuy nhiên, thực tế nguồn thông tin phục vụ cho giám sát của Chi nhánh chủ yếu là báo cáo tài chính và báo cáo thống kê, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu trên.  
-  Cơ chế phối hợp trao đổi thông tin giữa Chi nhánh BHTG và Chi nhánh NHNN chưa cụ thể, rõ ràng. Trong điều kiện BHTGVN không còn được giao chức năng thực hiện kiểm tra an toàn hoạt động TCTD, kết quả thanh tra tại chỗ của NHNN là nguồn thông tin quan trọng khi công tác giám sát từ xa của Chi nhánh còn thiếu thông tin. Một ví dụ tiêu biểu, kết quả một số chỉ tiêu giám sát về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu, vốn tự có, tài sản có rủi ro có sự khác biệt giữa Chi nhánh BHTG khu vực và Chi nhánh NHNN,  do chưa kịp thời chia sẻ văn bản, tài liệu liên quan. 
-  Chế tài xử lý TCTD vi phạm quy định về an toàn hoạt động và quy định về BHTG chưa  được đầy đủ, cụ thể và chưa được thực hiện dẫn đến giảm hiệu quả và sự nghiêm minh trong thi hành pháp luật vể BHTG.
-  Hiện nay, hầu hết chi nhánh BHTG, phần mềm tổng hợp chỉ tiêu giám sát chưa thực hiện thống nhất, nên có khó khăn nhất định khi tổng hợp số liệu. Kết quả giám sát mới ở mức độ đánh giá tuân thủ quy định pháp luật, hoặc phản ánh sự biến động bất thường hoạt động TCTD, mà chưa dự báo rủi ro xảy ra trong tương lai.
Thực trạng hoạt động của TCTD cùng những khó khăn, hạn chế, đặt ra yêu cầu cần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám sát từ xa. Kết quả giám sát chính xác, khách quan sẽ là một trong những tiêu chí xếp hạng rủi ro đối với TCTD,  cơ sở thực hiện thu phí BHTG theo mức độ rủi ro sắp tới.
Hiện tại BHTGVN đang xúc tiến xây dựng phần mềm giám sát từ xa, sử dụng trên toàn hệ thống, đồng thời lấy ý kiến cho Dự thảo Văn bản thỏa thuận trao đổi thông tin giữa BHTGVN và cơ quan thanh tra, giám sát NHNNVN sau khi có cơ chế cung cấp thông tin giữa NHNNVN và BHTGVN.
Người viết xin đề xuất một số ý kiến nhằmkhông chỉ nâng cao chất lượng, hiệu quả mà còn đạt trình độ chuyên môn hóa cao trong công tác này:
 Thứ nhất, hiện tại BHTGVN cần sớm hoàn thiện phần mềm giám sát trong toàn hệ thống, đồng thời, tiến tới xây dựng quy trình giám sát từ xa áp dụng chuẩn mực quốc tế BASEL và có lộ trình cụ thể áp dụng cơ chế thu phí BHTG theo mức độ rủi ro.
Thứ hai, BHTGVN đề xuất với NHNNVN sớm xây dựng Thông tư cung cấp thông tin giữa NHNNVN và BHTGVN, từ đóxây dựng cơ chế truy cập, chia sẻ cơ sở dữ liệu từ NHNNVN nhằm tổng hợp đầy đủ các loại thông tin báo cáo cần thiết phục vụ giám sát từ xa kịp thời, chính xác. Nhờ đó BHTGVN có thể tiết kiệm thời gian, giảm khó khăn, chi phí triển khai, hạn chế tối đa sự trùng lắp gửi thông tin báo cáo đối với tổ chức tham gia BHTG.
Thứ ba, đầu tư, nâng cấp phần mềm thu nhận báo cáo đối với tổ chức tham gia BHTG và kết nối mạng với NHNN phục vụ cơ chế trao đổi chia sẻ thông tin sắp tới.
Thứ  tư, tăng cường đào tạo, nâng cao nghiệp vụ cán bộ làm công tác giám sát. Bên cạnh trình độ, kiến thức, cán bộ giám sát cần luôn chủ động, thường xuyên nghiên cứu, tìm hiểu, cập nhật tài liệu nâng cao kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ, tích cực chủ động đóng góp hiệu quả các dự thảo văn bản của BHTGVN, đặc biệt văn bản, quy trình nghiệp vụ giám sát từ xa dựa trên kinh nghiệm thực tế. Đồng thời, BHTGVN cần thường xuyên trao đổi thông tin với tổ chức tham gia BHTG, chi nhánh NHNN nhằm tham mưu cho các cấp quản lý trong công tác này.