Quy định về thời điểm chi trả tiền gửi bảo hiểm theo luật BHTG

Chính vì vậy, việc xác định thời điểm trả tiền bảo hiểm phù hợp, thể hiện được cam kết của Nhà nước đối với người dân trong việc đảm bảo chi trả ngay lập tức khoản tiền bảo hiểm trong hạn mức BHTG cho người gửi tiền khi tổ chức tham gia BHTG đổ vỡ có thể củng cố niềm tin của công chúng đối với hệ thống ngân hàng, hạn chế hiện tượng rút tiền hàng loạt tại tổ chức tham gia BHTG, qua đó giảm thiểu tình trạng mất khả năng thanh toán của ngân hàng, góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống ngân hàng.

Xuất phát từ ý nghĩa đó, điều 22 Luật BHTG quy định: “Nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm phát sinh kể từ thời điểm Ngân hàng Nhà nước có văn bản chấm dứt kiểm soát đặc biệt hoặc văn bản chấm dứt áp dụng hoặc văn bản không áp dụng các biện pháp phục hồi khả năng thanh toán mà tổ chức tín dụng là tổ chức tham gia BHTG vẫn lâm vào tình trạng phá sản hoặc Ngân hàng Nhà nước có văn bản xác định chi nhánh ngân hàng nước ngoài là tổ chức tham gia BHTG mất khả năng chi trả tiền gửi cho người gửi tiền”.

Việc quy định thời điểm chi trả tiền gửi bảo hiểm như trên có điểm khác biệt so với trước đây. Cụ thể, Nghị định 89/1999/NĐ-CP và Nghị định 109/2005/NĐ-CP quy định thời điểm tổ chức BHTG có nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm cho người gửi tiền là khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền có văn bản yêu cầu tổ chức tham gia BHTG chấm dứt các giao dịch để tiến hành thanh lý tài sản hoặc kể từ ngày Tòa án thông báo quyết định mở thủ tục thanh lý tài sản theo quy định của pháp luật về phá sản. Điều này có nghĩa là nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm phát sinh tại thời điểm cơ quan nhà nước có thẩm quyền có văn bản yêu cầu tổ chức tham gia BHTG chấm dứt các giao dịch để tiến hành thanh lý tài sản được áp dụng với trường hợp giải thể bắt buộc và thời điểm Tòa án thông báo quyết định mở thủ tục thanh lý tài sản theo quy định của pháp luật về phá sản áp dụng với trường hợp phá sản.

Quy định về thời điểm tổ chức BHTG có nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm cho người gửi tiền tại Nghị định 89 và Nghị định 109 một mặt chứa đựng những quy định không còn cần thiết, cụ thể là quy định đối với trường hợp giải thể bắt buộc, một mặt chưa điều chỉnh hết các tổ chức tham gia BHTG cụ thể là chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Vì trong trường hợp giải thể, tổ chức tham gia BHTG có khả năng thanh toán các khoản nợ nên không đặt ra vấn đề chi trả BHTG, trường hợp giải thể nếu không có khả năng thanh toán các khoản nợ thì phải chuyển sang thủ tục phá sản. Hơn nữa, Luật Các tổ chức tín dụng 2010 có hiệu lực từ 01/01/2011 quy định tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài có quyền nhận tiền gửi của cá nhân, vì vậy hai loại hình này phải tham gia BHTG bắt buộc. Do đó, thời điểm tổ chức BHTG có nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm cho người gửi tiền phải bao gồm cả trường hợp áp dụng đối với tổ chức tín dụng và trường hợp áp dụng đối với chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Tuy nhiên, Luật Các tổ chức tín dụng 2010 không có quy định về việc phá sản chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

Việc quy định thời điểm chi trả tại Luật BHTG đã khắc phục được các khiếm khuyết của pháp luật về BHTG trước đây, đồng thời đảm bảo xác định thời điểm tổ chức BHTG có nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm cho người gửi tiền được căn cứ cụ thể vào các quyết định của NHNN. Phương án này đảm bảo chi trả sớm nhất cho người gửi tiền trong cả trường hợp đối với tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

Tuy vậy, trong thực tế kể từ khi Luật BHTG có hiệu lực thi hành (1/1/2013) đến nay cũng đã nảy sinh những tình huống do có sự chưa thống nhất trong cách hiểu về thời điểm chi trả tiền gửi bảo hiểm của một số chi nhánh NHNN (cho rằng thời điểm chi trả bảo hiểm phát sinh cả trong trường hợp giải thể tổ chức tham gia BHTG), vì vậy đã phần nào ảnh hưởng đến tiến độ chi trả tiền gửi được bảo hiểm cho người gửi tiền. Do đó, để các quy định của Luật BHTG đi vào cuộc sống, được thực thi một cách hiệu quả nhất, rất cần sự thống nhất giữa nhận thức và hành động của các cơ quan liên quan, đồng thời NHNN cần có hướng dẫn chi tiết đối với một số nội dung của Luật BHTG.