Bảo hiểm tiền gửi và an sinh xã hội

Cơ sở pháp lý cho hoạt động BHTG tại Việt Nam đã bộc lộ nhiều bất cập, không theo kịp diễn biến của thị trường tài chính ngân hàng trong nước và quốc tế. Những bất cập đó thể hiện ở một số vấn đề như: Hạn mức chi trả tiền gửi thấp (hiện nay là 50 triệu đồng cho mỗi khoản tiền gửi tại một số tổ chức tín dụng), sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan giám sát tài chính, chức năng, nhiệm vụ của BHTG Việt Nam trong việc xử lý đổ vỡ ngân hàng chưa rõ ràng và có những điểm chưa theo thông lệ quốc tế... Tất cả những điều đó ảnh hưởng đến niềm tin công chúng và hiệu quả giám sát tài chính ngân hàng. Giải quyết thực trạng đó là vấn đề quan trọng và cấp thiết.

Theo thông lệ quốc tế, Luật BHTG hoặc Luật Bảo vệ người gửi tiền được ban hành trước khi thành lập tổ chức BHTG. Trong Luật sẽ quy định rõ ràng cơ quan có thẩm quyền điều chỉnh hạn mức, địa vị pháp lý của tổ chức BHTG, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan giám sát tài chính quốc gia, và vai trò, trách nhiệm của tổ chức BHTG trong việc xử lý đổ vỡ ngân hàng để hiệu quả và giảm thiểu chi phí cho Nhà nước.

Ðồng thời, các quốc gia cũng có sự phản ứng chính sách rất kịp thời khi có khủng hoảng kinh tế. Thí dụ như trong khủng hoảng tài chính vừa qua, hàng loạt quốc gia tại các khu vực khác nhau trên thế giới đã tăng hạn mức chi trả BHTG hoặc chuyển sang chi trả không giới hạn. Mỹ, quốc gia được coi là nơi khởi phát của cuộc khủng hoảng này, đã tăng hạn mức từ 100.000 USD lên 250.000 USD và duy trì đến hết năm 2013. Tại khu vực châu Âu, trong năm 2008, 25 trên tổng số 27 quốc gia thuộc cộng đồng châu Âu đã điều chỉnh tăng hạn mức chi trả BHTG hoặc chuyển sang chi trả không giới hạn. Tại châu Á, việc điều chỉnh hạn mức cũng được nhiều quốc gia thực hiện, trong đó Ðài Loan và Hồng Công (Trung Quốc) đã chuyển sang chi trả không giới hạn. Hầu hết các quốc gia trong khu vực Ðông - Nam Á, là thành viên Ủy ban khu vực châu Á thuộc Hiệp hội BHTG quốc tế đã tăng hạn mức chi trả BHTG.

Thực tế cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu vừa qua cho thấy, châu Á không bị tác động nghiêm trọng như các khu vực khác trên thế giới. Một trong những yếu tố quan trọng là châu Á đã rút ra những bài học và thực hiện cải cách hệ thống tài chính nói chung và hệ thống BHTG nói riêng sau cuộc khủng hoảng khu vực từ năm 1997 - 1998. Là quốc gia đang trong quá trình phát triển và hội nhập, Việt Nam cần tổng kết hoạt động BHTG trong mười năm qua và nghiên cứu những kinh nghiệm quốc tế để có những cải cách kịp thời nhằm bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người dân, bảo đảm an sinh xã hội, an toàn, hiệu quả trong hoạt động ngân hàng.