Chế Độ:  

Điều hành chính sách tiền tệ đang đi đúng hướng

09:02-19/09/2022

Điều hành chính sách tiền tệ hướng tới 3 mục tiêu, đó là ổn định kinh tế vĩ mô, lạm phát hiện đang được kiểm soát tốt; thúc đẩy phát triển kinh tế, giải quyết công ăn việc làm thì kinh tế đang tăng trưởng tốt; và ổn định an ninh tài khóa, hệ thống ngân hàng quốc gia ổn định, hệ thống của chúng ta đang ổn định. Từ đó cho thấy, 8 tháng qua điều hành chính sách tiền tệ đang đi đúng hướng.

Đó là đánh giá của TS Trần Hoàng Ngân - Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính tiền tệ quốc gia đối với điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) từ đầu năm đến nay trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đối mặt nhiều khó khăn.

Theo số liệu của Tổng cục thống kê, tăng trưởng kinh tế 6 tháng đầu năm nay so với cùng kỳ năm trước đạt mức khá 6,42% (trong đó, GDP quý II tăng 7,72%, là mức tăng cao nhất của quý II so với cùng kỳ từ năm 2011 đến nay, tạo đà tăng trưởng cho những quý tiếp theo của năm 2022). Tăng trưởng GDP cả năm 2022 có khả năng vượt mục tiêu đề ra (khoảng 7% theo dự kiến của Bộ Kế hoạch và đầu tư, tháng 7/2022).​ Lạm phát 8 tháng đầu năm 2022, tuy có những áp lực gia tăng đáng kể nhưng hiện vẫn đang được kiểm soát ở mức thấp hơn so với lạm phát nhiều quốc gia trên thế giới. Theo Tổng cục Thống kê, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 8/2022 tăng 3,6% so với tháng 12/2021 và tăng 2,89% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân 8 tháng năm 2022, chỉ số giá tiêu dùng tăng 2,58% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 1,79% của 8 tháng đầu năm 2021, nhưng thấp hơn mức tăng 3,96% của 8 tháng đầu năm 2020 và thấp hơn lạm phát một số nước trong khu vực Đông Nam Á. Bình quân 8 tháng năm 2022, lạm phát cơ bản tăng 1,64% so với cùng kỳ năm ngoái, thấp hơn mức CPI bình quân chung (tăng 2,58%), điều này phản ánh biến động giá tiêu dùng chủ yếu do giá lương thực và giá xăng dầu, trong khi đóng góp từ yếu tố tiền tệ là không lớn. Mặc dù chịu nhiều áp lực gia tăng nhưng lạm phát năm 2022 nhiều khả năng vẫn được kiểm soát dưới mức mục tiêu 4%.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu có nhiều thách thức, khó khăn với nguy cơ suy giảm tăng trưởng trước tác động thắt chặt chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương trong nỗ lực kiếm soát lạm phát toàn cầu, kinh tế vĩ mô trong nước tiếp tục được đảm bảo ổn định, tăng trưởng kinh tế phục hồi, lạm phát được kiểm soát. Có thể nói, nền kinh tế trong nước đạt được những thành tựu lội ngược dòng đáng ghi nhận, được nhiều tổ chức quốc tế đánh giá cao. Đóng góp vào thành công đó có vai trò quan trọng của điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN).

Lãi suất, tỷ giá, tín dụng được được điều hành linh hoạt, thận trọng, đúng hướng

Từ đầu năm đến nay, NHNN tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách kinh tế vĩ mô khác nhằm kiểm soát lạm phát, hỗ trợ phục hồi tăng trưởng kinh tế, thích ứng kịp thời với diễn biến thị trường trong và ngoài nước, duy trì ổn định thị trường tiền tệ và ngoại hối.

Đối với mặt bằng lãi suất trong nước, thời gian qua mặc dù chịu áp lực tăng rất lớn từ thị trường quốc tế, nhưng chỉ biến động ở mức độ rất nhẹ, với mức tăng thấp nhất so với tất cả các nước trong khu vực Đông Nam Á và châu Á.

Trước bối cảnh lãi suất thế giới tăng nhanh và áp lực lạm phát trong nước gia tăng, NHNN tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành, nếu xét về góc độ tương đối trong tương quan với các nước đang có lãi suất tăng thì có thể xem như giảm lãi suất điều hành, qua đó, tạo điều kiện cho tổ chức tín dụng (TCTD) tiếp cận nguồn vốn từ NHNN với chi phí thấp; chỉ đạo TCTD giảm chi phí hoạt động để phấn đấu tiếp tục giảm lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ và đồng hành cùng doanh nghiệp, người dân vượt qua khó khăn.

Với thực tiễn nhu cầu đầu tư và hoạt động sản xuất kinh doanh phụ thuộc lớn vào tín dụng của hệ thống ngân hàng, nên để điều hành chính sách tiền tệ góp phần kiểm soát lạm phát đồng thời đảm bảo an toàn hoạt động của hệ thống ngân hàng, trong những năm qua, NHNN đã nghiên cứu đưa ra chỉ tiêu tín dụng định hướng hàng năm và điều chỉnh theo tình hình thực tiễn, qua đó đã góp phần đắc lực vào kiểm soát lạm phát, ổn định thị trường tiền tệ, ngoại hối. Theo đánh giá của WB, tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam thuộc hàng cao nhất thế giới (đến cuối năm 2021 tỷ lệ này đã đạt 124%) là mức cảnh báo Việt Nam về rủi ro bất ổn vĩ mô tiềm ẩn.

Trong bối cảnh đó, ngay từ đầu năm 2022, để góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế khoảng 6-6,5%, lạm phát bình quân khoảng 4% của Quốc hội, Chính phủ, tại Chỉ thị số 01/CT-NHNN ngày 13/01/2022 (Chỉ thị 01), NHNN tiếp tục điều hành giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng cho từng TCTD theo định hướng mức tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống khoảng 14%, có điều chỉnh phù hợp với diễn biến, tình hình thực tế; chỉ đạo TCTD tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả, hướng tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên theo chủ trương của Chính phủ; kiểm soát chặt chẽ tín dụng vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro; tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng.

Diễn biến các chỉ tiêu tiền tệ đến thời điểm hiện tại phù hợp với mục tiêu điều hành của NHNN. Tính đến ngày 31/8/2022, tăng trưởng tín dụng đạt 9,95%, cao hơn nhiều so với cùng kỳ năm trước, tín dụng tăng theo đà hồi phục của nền kinh tế. Tín dụng chảy vào các lĩnh vực ưu tiên, sản xuất kinh doanh. Ngày 6/9/2022, NHNN tiếp tục giao hạn mức tín dụng cho các ngân hàng thương mại (NHTM), đặc biệt các NHTM có kết quả hoạt động tốt, lành mạnh và có hệ số an toàn cao, đảm bảo mức tăng trưởng tín dụng chung toàn ngành khoảng 14%.  

Thị trường ngoại hối trong nước tương đối ổn định, các giải pháp chính sách của NHNN góp phần ổn định thị trường trong bối cảnh các đồng tiền khác mất giá mạnh so với USD, qua đó tạo niềm tin của người dân và doanh nghiệp đối với VND.

Bên cạnh đó, ngành Ngân hàng cũng quyết liệt triển khai chương trình hỗ trợ lãi suất 2% từ nguồn Ngân sách nhà nước, nhằm giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn rẻ, phục hồi sản xuất kinh doanh. Trước đó, ngành Ngân hàng đã triển khai các chính sách về cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn, giảm lãi, phí, giữ nguyên nhóm nợ… nhằm tháo gỡ khó khăn cho người dân, doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19.

Các tổ chức quốc tế, chuyên gia đánh giá cao điều hành chính sách tiền tệ

Các nhà đầu tư quốc tế tiếp tục đánh giá cao về sự ổn định kinh tế vĩ mô, về triển vọng kinh tế của Việt Nam. Một số tổ chức quốc tế đồng loạt nâng mức xếp hạng tín nhiệm của Việt Nam nhờ triển vọng tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ, những cải thiện trong quản lý nợ công và vị thế đối ngoại tích cực giúp chống chịu với các cú sốc bên ngoài. Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục thu hút dòng vốn FDI mạnh mẽ, hưởng lợi từ quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. S&P (tháng 5/2022) nâng mức xếp hạng tín nhiệm quốc gia dài hạn của Việt Nam từ BB lên BB+, triển vọng Ổn định. Moody’s (tháng 9/2022) nâng mức xếp hạng tín nhiệm cho Việt Nam từ mức Ba3 lên mức Ba2, triển vọng Ổn định. Đây là các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế uy tín, luôn rất chặt chẽ trong quá trình nâng hạng cho các nước. Kết quả nâng hạng này là sự ghi nhận tốt cho những nỗ lực điều hành chính sách của Chính phủ trong thời gian qua.

Ông Francois Phainchaud - Trưởng đại diện Văn phòng Đại diện IMF tại Việt Nam nhận định, Việt Nam đang phục hồi rất tốt. Các chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội được triển khai mạnh mẽ, hiệu quả. Việt Nam đã duy trì chính sách tỷ giá ổn định, cho phép VND mất giá thấp hơn nhiều nước thông qua việc bán dự trữ ngoại hối, đồng thời để lãi suất trong ngắn hạn tăng, nhờ đó kiềm chế được lạm phát. Đặc biệt, NHNN đã có những nỗ lực để kéo giảm lạm phát, giữ ổn định vĩ mô và các điều kiện tài chính cũng được điều hành chặt chẽ. Đồng tình, ông Andrew Jeffries - Giám đốc ADB tại Việt Nam cho rằng, Việt Nam đã có sự tự cường rất cao để đảm bảo được cân đối cho nền kinh tế. Sự thành công của Việt Nam mở ra triển vọng tốt đẹp đối với môi trường đầu tư và kinh doanh. Đồng thời, ông nhấn mạnh những nền tảng của nền kinh tế cũng đang được phục hồi nhanh, đặc biệt chính sách tài khóa và tiền tệ đã phát huy rất hiệu quả, tác động rất tích cực đến tiêu dùng.

TS. Trần Hoàng Ngân phân tích việc điều hành chính sách tiền tệ trong thời điểm hiện nay là cực kỳ khó khăn và thách thức không chỉ ở Việt Nam mà cả các ngân hàng trung ương trên thế giới đều đau đầu làm sao giải quyết hài hòa giữa kiểm soát lạm phát nhưng lại chống được suy thoái kinh tế. Mỗi một quốc gia đều lựa chọn công cụ điều hành dựa trên điều kiện thực tế của quốc gia mình cho phù hợp. “Điều hành chính sách tiền tệ hướng tới 3 mục tiêu. Thứ nhất là ổn định kinh tế vĩ mô, lạm phát hiện đang được kiểm soát tốt. Thứ hai là thúc đẩy phát triển kinh tế, giải quyết công ăn việc làm thì kinh tế đang tăng trưởng tốt. Thứ ba là ổn định an ninh tài khóa, hệ thống ngân hàng quốc gia ổn định, hệ thống của chúng ta đang ổn định. Từ kết quả trên cho thấy, 8 tháng qua điều hành chính sách tiền tệ đang đi đúng hướng” – TS. Trần Hoàng Ngân nói.

Cũng theo TS. Trần Hoàng Ngân, trước áp lực lạm phát toàn cầu khiến các ngân hàng trung ương thắt chặt chính sách tiền tệ, chỉ một số nước nới lỏng do suy thoái. “Còn tại Việt Nam chưa có dấu hiệu là thắt chặt và NHNN đang điều hành thận trọng theo diễn biến thị trường. Điều đó thể hiện rõ qua việc NHNN tiếp tục kiên định điều hành chính sách tín dụng theo định hướng từ đầu năm tăng trưởng tín dụng ở mức 14%”-  TS. Trần Hoàng Ngân nhận định.

Đánh giá về điều hành tỷ giá của NHNN, ông Võ Hữu Hiển - Phó cục trưởng Cục Quản lý nợ và Tài chính đối ngoại (Bộ Tài chính) nhận định: “Nhờ giữ được tỷ giá và lạm phát, nên nợ công của Việt Nam không bị tác động tiêu cực trước sự mất giá của các loại tiền tệ khác so với USD, thậm chí còn giúp giảm dư nợ chính phủ so với cuối năm 2021. Cũng chính nhờ giữ vững được tỷ giá, nên trong 8 tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu của nước ta đạt 250,8 tỷ USD, tăng 17,3%; kim ngạch nhập khẩu là 246,84 tỷ USD, tăng 13,6%; xuất siêu 3,96 tỷ USD. Nhờ giữ được nhịp độ tăng trưởng xuất - nhập khẩu ở mức rất cao mà lại còn xuất siêu, nên Việt Nam càng có điều kiện kiểm soát được tỷ giá”.

Đồng quan điểm, TS. Trương Văn Phước – Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính tiền tệ quốc gia cho rằng, kiềm chế lạm phát chúng ta đạt được như ngày hôm nay có sự đóng góp rất thầm lặng của chính sách tỷ giá của NHNN, cùng với ổn định tỷ giá góp phần ngăn ngừa sự lan rộng của lạm phát trên thế giới tới Việt Nam. Ở Việt Nam, tín dụng là kênh chủ yếu cung ứng vốn cho nền kinh tế. Trước mắt, duy trì room tín dụng là rất quan trọng. Việc NHNN vừa thông báo bổ sung tăng trưởng tín dụng là rất thích hợp.

Theo TS. Trương Văn Phước, thời gian tới, chính sách tiền tệ cần phải định hướng dòng chảy tín dụng qua các hệ số rủi ro. Việc xác định room tín dụng cho các ngân hàng cần dựa vào cơ cấu tín dụng và các hệ số rủi ro. Đây là cách hỗ trợ cho chính sách tài khóa một cách gián tiếp, vì nếu như dòng vốn đi vào nền kinh tế nếu làm cho lạm phát thấp xuống, làm cho nguồn thu tăng lên.

Có thể thấy, thời gian tới, việc điều hành giảm lãi suất của NHNN sẽ gặp nhiều khó khăn. Các ngân hàng trung ương lớn tiếp tục đẩy nhanh tiến trình thu hẹp nới lỏng chính sách tiền tệ, điều chỉnh tăng lãi suất nhanh và mạnh. Đồng USD tăng giá trên thị trường tiền tệ thế giới. Lạm phát trong và ngoài nước có xu hướng gia tăng do giá nguyên vật liệu thế giới tăng, chi phí vận chuyển tăng, nguồn cung gián đoạn. Mặt bằng lãi suất đã giảm ở mức thấp trong những năm trước đây và đang có xu hướng tăng trở lại chủ yếu do cầu tín dụng gia tăng khi kinh tế tăng trưởng trở lại.

IMF khuyến nghị việc triển khai hỗ trợ phục hồi kinh tế thời gian tới của Việt Nam cần dựa chủ yếu vào chính sách tài khóa, trong khi chính sách tiền tệ cần thận trọng, chủ động thích ứng để đảm bảo kiểm soát lạm phát trước rủi ro ngày càng gia tăng.

Thời gian tới, NHNN cho biết tiếp tục điều hành lãi suất phù hợp với cân đối vĩ mô, lạm phát và mục tiêu chính sách tiền tệ. Đồng thời, NHNN sẽ phối hợp với Hiệp hội Ngân hàng kêu gọi các TCTD tiếp tục tiết giảm chi phí hoạt động để phấn đấu giảm lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ và đồng hành cùng doanh nghiệp, người dân vượt qua khó khăn sau đại dịch.

Thanh Thủy