Để vốn ngân hàng tiếp tục hỗ trợ hiệu quả doanh nghiệp sản xuất kinh doanh

09:47-11/10/2019

Để ngành ngân hàng có thể đẩy mạnh tăng cường cung ứng nguồn vốn tín dụng phục vụ hiệu quả cho sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, rất cần sự quan tâm, triển khai đồng bộ các giải pháp từ phía các Bộ, ngành, UBND thành phố, các đơn vị và từ chính doanh nghiệp. 

 

Ngân hàng cũng là một doanh nghiệp, huy động vốn để cho vay. Giữa ngân hàng và doanh nghiệp thực tế là quan hệ cộng sinh. Nguồn thu của các ngân hàng cũng đến chủ yếu từ hoạt động cho vay, giữa các ngân hàng cũng cạnh tranh rất quyết liệt, nhất là hiện nay các ngân hàng đều đi theo hướng bán lẻ, cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) để phân tán rủi ro thay vì tập trung vào cho vay các dự án lớn như trước.

Cơ chế, chính sách hướng đến hỗ trợ doanh nghiệp

Thời gian qua, các cơ chế, chính sách, giải pháp về tiền tệ và ngân hàng nhằm cải thiện môi trường kinh doanh nói chung và chương trình, chính sách tín dụng nhằm thúc đẩy sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp nói riêng thường xuyên được hoàn thiện, bổ sung phù hợp yêu cầu phát triển của nền kinh tế, của doanh nghiệp. NHNN đã ban hành Thông tư 45/2018/TT-NHNN ngày 28/12/2018 hướng dẫn các tổ chức tín dụng (TCTD) trong cho vay có bảo lãnh của Quỹ Bảo lãnh tín dụng nhằm tạo điều kiện cho DNNVV tiếp cận vay vốn. Chương trình kết nối ngân hàng - doanh nghiệp tại nhiều địa phương cũng đã giúp nhiều DNNVV đến được với dòng vốn ngân hàng...

NHNN đã chỉ đạo các TCTD tập trung tín dụng vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh, nhất là lĩnh vực ưu tiên, triển khai các chương trình, chính sách tín dụng, tạo điều kiện thuận lợi trong tiếp cận vốn tín dụng của doanh nghiệp và người dân; nâng cao chất lượng tín dụng; kiểm soát chặt chẽ tín dụng vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro. Đồng thời chỉ đạo các TCTD cân đối tài chính để áp dụng lãi suất cho vay hợp lý; nghiên cứu dành nguồn vốn để phát triển các sản phẩm cho vay tiêu dùng đáp ứng nhu cầu phục vụ đời sống chính đáng của người dân; tiếp tục đơn giản hóa thủ tục cho vay giúp người dân tiếp cận nguồn vốn ngân hàng thuận lợi; xem xét cơ cấu lại thời hạn trả nợ khi người dân gặp khó khăn chưa thể trả được nợ đúng hạn phù hợp với các quy định của pháp luật.

Ngành ngân hàng cũng triển khai các chương trình tín dụng đặc thù đối với một số ngành/lĩnh vực, trong đó có đối tượng thụ hưởng là các DNNVV như: Chính sách cho vay không có tài sản bảo đảm lên đến 70-80% để phát triển sản xuất nông nghiệp theo mô hình liên kết, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao theo Nghị định 55/2015/NĐ-CP; Chương trình cho vay khuyến khích phát triển nông nghiệp sạch, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, với lãi suất cho vay ưu đãi thấp hơn từ 0,5-1,5%/năm so với mức lãi suất cho vay thông thường cùng kỳ hạn; Các DNNVV sản xuất các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển được vay vốn tối đa 70% vốn đầu tư tại các TCTD trên cơ sở bảo lãnh của các tổ chức bảo lãnh; Chính sách ưu đãi về lãi suất cho các DNNVV hoạt động tại các địa bàn kinh tế khó khăn...  

Bên cạnh đó, thủ tục cho vay đối với doanh nghiệp không ngừng được cải tiến theo hướng rõ ràng, minh bạch, đơn giản và phù hợp với từng đối tượng, tạo điều kiện tối đa cho khách hàng trong việc tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng.

Dành vốn ưu đãi cho doanh nghiệp, góp phần hạn chế tín dụng đen

Hệ thống ngân hàng cũng đã luôn chủ động, tích cực tìm kiếm và dành nguồn vốn ưu đãi cho doanh nghiệp, triển khai có hiệu quả các chương trình, sản phẩm tín dụng phù hợp với đặc thù hoạt động của từng loại doanh nghiệp, đặc biệt là DNNVV; nhiều chương trình gói tín dụng ưu đãi, áp dụng các chính sách lãi suất linh hoạt đối với khách hàng có phương án kinh doanh hiệu quả, dành vốn tín dụng cho vay đối với các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, nhất là các lĩnh vực ưu tiên theo chủ trương của Chính phủ, NHNN; giúp cộng đồng doanh nghiệp tận dụng lợi thế để tập trung phát triển sản xuất kinh doanh.

Đặc biệt, đầu năm 2019, để mở rộng các hình thức cho vay phục vụ SXKD và tiêu dùng góp phần hạn chế tín dụng đen, NHNN đã chủ động triển khai nhiều giải pháp như: Khảo sát tại một số địa phương để nắm bắt nhu cầu vốn tiêu dùng chính đáng của người dân; Tổ chức Hội nghị triển khai các giải pháp mở rộng tín dụng phục vụ sản xuất và tiêu dùng nhằm hạn chế tín dụng đen tại Gia Lai; Có văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố, các tổ chức chính trị, xã hội để phối hợp triển khai các giải pháp mở rộng tín dụng, góp phần hạn chế tín dụng đen; Họp với các tổ chức chính trị xã hội nhằm tăng cường phối hợp triển khai các giải pháp mở rộng tín dụng nhằm hạn chế tín dụng đen; Ban hành Quyết định số 1178/QĐ-NHNN ngày 31/5/2019 về kế hoạch hành động của ngành ngân hàng triển khai Chỉ thị 12/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ nhằm hạn chế tín dụng đen; Chỉ đạo Agribank tiếp tục đẩy mạnh triển khai chương trình tín dụng tiêu dùng 5.000 tỷ đồng (với món vay tối đa 30 triệu đồng không có tài sản bảo đảm, xét duyệt, giải ngân trong ngày); Chủ tịch Hội đồng quản trị Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) - Thống đốc NHNN đã quyết định nâng mức cho vay và thời hạn lên gấp đôi đối với hộ nghèo từ 50 triệu đồng/hộ lên 100 triệu đồng/hộ vay, kéo dài thời hạn cho vay từ 60 tháng lên tối đa 120 tháng. Các chương trình cho vay có quy định áp dụng mức cho vay tối đa như hộ nghèo (hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, khu vực dân tộc thiểu số) cũng được áp dụng điểm mới này; Tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đẩy mạnh tiếp cận vốn của người dân, nhất là người nghèo, vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn như: sửa đổi các quy định về cho vay tiêu dùng, các quy định đối với các tổ chức tài chính vi mô và hệ thống quỹ tín dụng nhân dân (QTDND); Phối hợp NHCSXH, các Bộ ngành liên quan nghiên cứu, trình Chính phủ xem xét ban hành quy định mở rộng cho vay tiêu dùng cho các đối tượng vay vốn tại NHCSXH.

Ngoài ra, chương trình kết nối ngân hàng –doanh nghiệp đã trở thành diễn đàn thường xuyên để ngành ngân hàng có cơ hội lắng nghe phản ánh của doanh nghiệp, cùng đồng hành với doanh nghiệp, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng phục vụ sản xuất kinh doanh. Đây là những diễn đàn gặt hái nhiều thành công, ngành ngân hàng đã phối hợp cấp ủy, chính quyền địa phương cùng nhận diện và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển.

Tín dụng cho các lĩnh vực ưu tiên tăng khá

Với những nỗ lực của cả hệ thống ngân hàng, dư nợ tín dụng nền kinh tế đến ngày 24/9/2019 tín dụng tăng 8,64%. Tín dụng đối với hầu hết các lĩnh vực ưu tiên đều tăng khá như: Tín dụng đối với doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao tăng 22,04%; Tín dụng đối với lĩnh vực xuất khẩu tăng 13,2%; Tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tăng 11,42%; Tín dụng đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn tăng 6%; Tín dụng đối với lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ tăng 1,85%. Các chương trình tín dụng theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ như cho vay hỗ trợ giảm tổn thất trong nông nghiệp, cho vay khuyến khích nông nghiệp sạch, nông nghiệp công nghệ cao, nhà ở xã hội... cũng được các TCTD tiếp tục triển khai quyết liệt. Tín dụng đối với lĩnh vực rủi ro được kiểm soát chặt chẽ, phù hợp với định hướng của NHNN.

Bên cạnh những kết quả đạt được như trên, vẫn còn các doanh nghiệp, đặc biệt là DNNVV đâu đó vẫn chưa dễ dàng tiếp cận vốn tín dụng và các dịch vụ tài chính ngân hàng; vẫn còn mong muốn ngành ngân hàng tạo điều kiện hơn nữa trong tiếp cận tín dụng.

Thực tế thời gian qua nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là DNNVV, chưa đáp ứng được các điều kiện vay vốn do năng lực tài chính còn hạn chế, thiếu vốn đối ứng. Ngoài ra, phương án sản xuất kinh doanh còn thiếu khả thi, khả năng hoàn vốn thấp, tài chính thiếu minh bạch, lại thiếu tài sản đảm bảo. Khả năng áp dụng khoa học kỹ thuật của nhiều DNNVV còn hạn chế, hoạt động mang tính tự phát, sức chịu đựng rủi ro thấp, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn vay và trả nợ ngân hàng. Các yếu tố này ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp.

Mặc dù các ngân hàng thương mại (NHTM) tung ra nhiều gói sản phẩm hỗ trợ về vốn cho DNNVV, nhưng đôi khi sản phẩm, dịch vụ ngân hàng chưa được chú trọng thiết kế để phù hợp với đặc điểm sản xuất kinh doanh của các DNNVV. Một số NHTM vẫn chưa coi trọng vấn đề cần phải có đội ngũ cán bộ chuyên phân tích, đánh giá và tư vấn cho đối tượng khách hàng DNNVV để tháo gỡ những vướng mắc, khó khăn khi DNNVV tiếp cận vốn tại ngân hàng mình. Bản thân TCTD nhiều khi không có đầy đủ thông tin về doanh nghiệp, không kiểm soát được dòng tiền nên dẫn đến tâm lý e dè khi quyết định cho vay các DNNVV.

Hơn nữa, thị trường vốn ở Việt Nam chưa phát triển nên gánh nặng nguồn vốn trung và dài hạn đang đổ lên vai hệ thống ngân hàng.

Tiếp tục giải pháp đưa vốn hiệu quả đến doanh nghiệp

Thời gian tới, ngàng ngân hàng tiếp tục triển khai quyết liệt Nghị quyết 35/NQ-CP ngày 16/5/2016 của Chính phủ về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020; Nghị quyết 19/NQ-CP (2014, 2016, 2018) và Nghị Quyết 02/NQ-CP (ngày 01/01/2019) về cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia; Chỉ thị 01/CT-NHNN ngày 08/01/2019 của NHNN về tổ chức thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm của ngành ngân hàng trong năm 2019.

 Theo đó, NHNN tiếp tục rà soát, đề xuất hoàn thiện thể chế chính sách, tạo điều kiện thuận lợi để các TCTD cung ứng đầy đủ, đa dạng các sản phẩm dịch vụ tài chính, nhất là sản phẩm dịch vụ ngân hàng phi tín dụng và các sản phẩm dịch vụ hiện đại dựa trên ứng dụng công nghệ số để phục vụ tốt hơn nữa nhu cầu tài chính của doanh nghiệp; Hoàn thiện hành lang pháp lý về cấp tín dụng của các TCTD để tăng cường khả năng cung ứng vốn phục vụ nhu cầu sản xuất kinh doanh và tiêu dùng chính đáng của người dân, doanh nghiệp.

Ngành ngân hàng tiếp tục triển khai quyết liệt các nhiệm vụ và giải pháp tại Kế hoạch hành động của ngành ngân hàng góp phần cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp; tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp (đặc biệt là DNNVV) tiếp cận vốn tín dụng. Phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ DNNVV đã được quy định trong Luật Hỗ trợ DNNVV, nhất là chính sách về bảo lãnh tín dụng cho DNNVV vay vốn TCTD, Quỹ phát triển DNNVV. Đồng thời, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tiếp tục rà soát và đề xuất cắt giảm điều kiện kinh doanh, tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh của hệ thống các TCTD; Duy trì và nâng cao chỉ số hoạt động thông tin tín dụng cả chiều rộng và chiều sâu, góp phần cải thiện chỉ số tiếp cận tín dụng nói riêng, môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đối với các TCTD cần tiếp tục đẩy mạnh triển khai Chương trình kết nối ngân hàng – doanh nghiệp, Triển khai mạnh mẽ chính sách tín dụng theo chỉ đạo của Chính phủ và NHNN như: phục vụ phát triển nông nghiệp nông thôn theo Nghị định 55, Nghị định 116 và hướng dẫn của NHNN tại Thông tư 10 và Thông tư 25 để người dân, doanh nghiệp nhanh chóng được hưởng những chính sách ưu đãi vừa được Chính phủ sửa đổi, bổ sung năm 2018; chương trình cho vay nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch theo Nghị quyết 30-NQ/CP; chính sách cho vay phát triển công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển theo Nghị định 11/2015/NĐ-CP;…Tăng cường phối hợp với Quỹ bảo lãnh tín dụng DNNVV tại địa phương để cho vay các DNNVV. Đồng thời, các TCTD chủ động cân đối khả năng tài chính, nâng cao hiệu quả hoạt động, tiết giảm chi phí để có điều kiện giảm lãi suất cho vay trong khuôn khổ của chương trình kết nối ngân hàng – doanh nghiệp nhằm chia sẻ khó khăn với khách hàng trong tiếp cận vốn vay và các dịch vụ ngân hàng.

Bên cạnh đó, ngành ngân hàng cũng tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục cho vay, rút ngắn thời gian xét duyệt, đa dạng hóa các loại sản phẩm tín dụng, dịch vụ ngân hàng phù hợp với từng đối tượng khách hàng nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, tiêu dùng của người dân, hạn chế tín dụng đen; Tiếp tục xem xét gia hạn nợ, điều chỉnh kỳ hạn trả nợ và các giải pháp tháo gỡ khó khăn đối với doanh nghiệp khi gặp rủi ro do các nguyên nhân khách quan, chưa thể trả được nợ đúng hạn theo quy định.

Cần sự phối hợp từ nhiều phía

Để ngành ngân hàng có thể đẩy mạnh tăng cường cung ứng nguồn vốn tín dụng phục vụ hiệu quả cho sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, rất cần sự quan tâm, triển khai đồng bộ các giải pháp từ phía các Bộ, ngành, UBND thành phố, các đơn vị và từ chính doanh nghiệp.

Do đó, về phía các Bộ, ngành: Cần sớm hoàn thiện các văn bản (nghị định, thông tư) hướng dẫn Luật Hỗ trợ DNNVV, bảo đảm các chính sách hỗ trợ DNNVV được triển khai đồng bộ, có hiệu quả, trong đó có nghị định về tổ chức và hoạt động của Quỹ Phát triển DNNVV, các Thông tư hướng dẫn Nghị định 34/2018/NĐ-CP, nhằm tháo gỡ khó khăn trong việc tiếp cận vốn của DNNVV (Thông tư hướng dẫn cơ chế xử lý rủi ro của Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho DNNVV và Thông tư hướng dẫn quản lý lao động, tiền lương, thù lao đối với Quỹ Bảo lãnh tín dụng DNNVV).; Triển khai đồng bộ các chính sách (thuế, phí, đất đai, đào tạo, tư vấn…) hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào các ngành/lĩnh vực như nông nghiệp, nông thôn, công nghiệp hỗ trợ,…

Các Hiệp hội DNNVV, Hiệp hội ngành nghề tích cực thông tin đến các doanh nghiệp thành viên về các chính sách của nhà nước; phát huy mạnh mẽ vai trò là cầu nối cho các doanh nghiệp tiếp cận với các TCTD.

Về phía các doanh nghiệp, đặc biệt là DNNVV cũng cần: Tự nâng cấp, cải thiện năng lực quản trị và độ tinh thông trong hoạt động, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp; tuân thủ quy định của pháp luật và chủ động cung cấp thông tin đầy đủ, trung thực để nâng cao uy tín đối với các TCTD; chủ động, tích cực tham gia hoạt động sản xuất kinh doanh theo chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng của sản phẩm, tạo điều kiện cho các TCTD kiểm soát dòng tiền và tình hình tài chính của doanh nghiệp trong quá trình vay vốn.

Với tinh thần đồng hành cùng doanh nghiệp, ngành ngân hàng sẵn sàng cung ứng đủ vốn để đáp ứng nhu cầu vốn tín dụng của các doanh nghiệp. Sự phối hợp của các Bộ, ban, ngành, các Hội, hiệp hội doanh nghiệp, sự vào cuộc quyết liệt hơn của Quỹ Bảo lãnh DNNVV, Quỹ Hỗ trợ DNNVV ở các địa phương…sẽ giúp cộng đồng doanh nghiệp, người dân có đủ nguồn vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh, góp phần phát triển kinh tế - xã hội.

Hoàng Anh