Tín dụng hướng vào sản xuất kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên

07:49-08/11/2019

Hệ thống ngân hàng đã và đang phát huy vai trò là kênh cung ứng vốn chủ đạo trong nền kinh tế, qua đó thúc đẩy sản xuất kinh doanh, góp phần vào tăng trưởng kinh tế. Đặc biệt, với các lĩnh vực ưu tiên theo chỉ đạo của Chính phủ, ngành Ngân hàng luôn có những chính sách, giải pháp tạo điều kiện cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận vốn, đồng thời triển khai các chương trình tín dụng đặc thù, kịp thời hỗ trợ khi người dân, doanh nghiệp gặp khó khăn.

Trong điều hành tín dụng, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã chỉ đạo các TCTD tập trung tín dụng vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh, nhất là lĩnh vực ưu tiên, triển khai các chương trình, chính sách tín dụng, tạo điều kiện thuận lợi trong tiếp cận vốn tín dụng của doanh nghiệp và người dân; nâng cao chất lượng tín dụng; kiểm soát chặt chẽ tín dụng vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro (như bất động sản, chứng khoán, dự án BOT, BT giao thông,...). Đồng thời chỉ đạo các TCTD cân đối tài chính để áp dụng lãi suất cho vay hợp lý; nghiên cứu dành nguồn vốn để phát triển các sản phẩm cho vay tiêu dùng đáp ứng nhu cầu phục vụ đời sống chính đáng của người dân; tiếp tục đơn giản hóa thủ tục cho vay giúp người dân tiếp cận nguồn vốn ngân hàng thuận lợi; xem xét cơ cấu lại thời hạn trả nợ khi người dân gặp khó khăn chưa thể trả được nợ đúng hạn phù hợp với các quy định của pháp luật.

Vốn ngân hàng hỗ trợ tích cực doanh nghiệp nhỏ và vừa

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), bám sát chỉ đạo của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, NHNN xác định DNNVV, doanh nghiệp khởi nghiệp là một lĩnh vực ưu tiên cấp tín dụng. Ngành Ngân hàng đã triển khai nhiều giải pháp, chính sách nhằm hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho DNNVV, doanh nghiệp khởi nghiệp trong việc tiếp cận vốn phục vu sản xuất, kinh doanh.

Về lãi suất cho vay, NHNN đã quy định trần lãi suất đối với các lĩnh vực ưu tiên phát triển, trong đó có DNNVV được hưởng lãi suất cho vay ngắn hạn tối đa bằng VNĐ thấp hơn 1%-2%/năm so với các lĩnh vực sản xuất kinh doanh thông thường (hiện nay là 6,5%/năm). Thậm chí với các DN tốt, ngân hàng cho vay với lãi suất 6%/năm. Đồng thời ban hành các Thông tư hướng dẫn TCTD phối hợp với Ngân hàng Phát triển, Quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương trong cho vay DNNVV có bảo lãnh của các tổ chức này.

Ngành Ngân hàng cũng triển khai các chương trình tín dụng đặc thù đối với một số ngành/lĩnh vực, trong đó có đối tượng thụ hưởng là các DNNVV như: Chính sách cho vay không có tài sản bảo đảm lên đến 70%-80% để phát triển sản xuất nông nghiệp theo mô hình liên kết, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao theo Nghị định 55/2015/NĐ-CP; Chương trình cho vay khuyến khích phát triển nông nghiệp sạch, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, với lãi suất cho vay ưu đãi thấp hơn từ 0,5%-1,5%/năm so với mức lãi suất cho vay thông thường cùng kỳ hạn; Các DNNVV sản xuất các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển được vay vốn tối đa 70% vốn đầu tư tại các TCTD trên cơ sở bảo lãnh của các tổ chức bảo lãnh; Chính sách ưu đãi về lãi suất cho các DNNVV hoạt động tại các địa bàn kinh tế khó khăn...  

Bên cạnh đó, NHNN chỉ đạo các TCTD xây dựng quy trình thu thập, khai thác thông tin về đánh giá tín nhiệm, hoạt động của khách hàng để nâng cao hiệu quả thẩm định và đánh giá mức độ tín nhiệm của khách hàng vay, qua đó tăng cường khả năng cho vay không có bảo đảm bằng tài sản; Xây dựng các chương trình, gói tín dụng với lãi suất hợp lý cho DNNVV, đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng; Đơn giản hóa thủ tục hành chính để tăng khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp.

Đặc biệt, chương trình kết nối ngân hàng – doanh nghiệp là một trong những điểm sáng nổi bật trong hoạt động tín dụng. Qua các hội nghị, ngân hàng và doanh nghiệp cùng bàn các giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp, nhất là DNNVV trong quan hệ tín dụng ngân hàng. Bên cạnh đó, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp có triển vọng phát triển, có sản phẩm đáp ứng yêu cầu của thị trường nhưng đang gặp khó khăn về tài chính vay được vốn ngân hàng để phục vụ sản xuất kinh doanh.

Nhằm tạo khuôn khổ pháp lý cho hoạt động trợ giúp phát triển DNNVV, trong đó có chính sách hỗ trợ tiếp cận vốn tín dụng, thời gian qua, NHNN đã chủ động phối hợp với các Bộ, ngành trong việc xây dựng Luật hỗ trợ DNNVV (đã được Quốc hội thông qua ngày 12/6/2017) và xây dựng các văn bản hướng dẫn Luật hỗ trợ DNNVV, trong đó có việc triển khai chính sách hỗ trợ tiếp cận vốn, tài chính cho DNNVV thông qua các loại hình Quỹ: Quỹ phát triển DNNVV, Quỹ bảo lãnh tín dụng DNNVV, Quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo.

Về phía các TCTD, trong thời gian qua đã triển khai đa dạng các gói sản phẩm vay vốn ưu đãi riêng cho các DNNVV bằng cả VND và ngoại tệ; tích cực hỗ trợ doanh nghiệp trong việc đa dạng hóa các hình thức cấp tín dụng, tạo thêm giá trị gia tăng cho DNNVV thông qua các dịch vụ tiện ích phong phú; quy trình, thủ tục cấp tín dụng đối với doanh nghiệp ngày càng đơn giản, phù hợp tạo điều kiện cho doanh nghiệp được tiếp cận vốn dễ dàng.

Ưu tiên vốn cho nông nghiệp nông thôn

NHNN luôn xác định nông nghiệp, nông thôn là một trong các lĩnh vực ưu tiên tập trung đầu tư vốn tín dụng. Theo đó, NHNN đã chỉ đạo các TCTD cân đối nguồn vốn để đáp ứng đầy đủ kịp thời vốn cho lĩnh vực này. Trần trần lãi suất cho vay ngắn hạn bằng VNĐ đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn được quy định thấp hơn từ 1%-2% lãi suất cho vay các lĩnh vực sản xuất kinh doanh khác. Đồng thời, ngành Ngân hàng cũng đẩy mạnh cải cách hành chính, tiết giảm thủ tục vay vốn, đa dạng hóa các sản phẩm tín dụng phù hợp đặc thù sản xuất nông nghiệp và trình độ của người dân khu vực nông thôn nhằm tăng khả năng tiếp cận vốn vay của người dân, góp phần ngăn chặn và đẩy lùi tín dụng đen.

Trong công tác xây dựng cơ chế, chính sách tín dụng phù hợp để thúc đẩy phát triển nông nghiệp, nông thôn, NHNN đã chủ động tham mưu trình Chính phủ ban hành chính sách tín dụng phù hợp với đặc thù của lĩnh vực này: Nghị định 41/2010/NĐ-CP ngày 12/4/2010, Nghị định 55/2015/NĐ-CP ngày 09/6/2015 của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn; và mới đây nhất NHNN đã tham mưu cho Chính phủ ban hành Nghị định số 116/2018/NĐ-CP ngày 07/9/2018 sửa đổi, bổ sung Nghị định số 55/2015/NĐ-CP với nhiều cơ chế, chính sách đột phá như nâng gấp đôi mức cho vay không có tài sản bảo đảm đối với khách hàng cá nhân, hộ gia đình; có chính sách khuyến khích các doanh nghiệp thực hiện đầu mối liên kết, ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp; chính sách xử lý rủi ro đối với khách hàng gặp khó khăn do nguyên nhân khách quan, bất khả kháng; quy định về việc quản lý dòng tiền liên kết trong sản xuất nông nghiệp, góp phần hạn chế rủi ro tín dụng và tạo cơ sở pháp lý khuyến khích tổ chức tín dụng đẩy mạnh cho vay.

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ tại Nghị quyết 30/NQ-CP ngày 7/3/2017, NHNN đã ban hành Quyết định 813/QĐ-NHNN ngày 24/4/2017 chỉ đạo các ngân hàng thương mại triển khai chương trình cho vay khuyến khích nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sạch với lãi suất cho vay thấp hơn từ 0.5%-1.5% so với lãi suất cho vay thông thường của ngân hàng. Ngoài ra, để đẩy mạnh cho vay lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, NHNN đã trình Chính phủ ban hành Nghị định 116/2018/NĐ-CP ngày 07/9/18 trong đó bổ sung thêm đối tượng được vay vốn, cho phép mở rộng cho vay không có tài sản bảo đảm tối đa lên đến 70% giá trị dự án, phương án sản xuất nông nghiệp công nghệ cao đối với các doanh nghiệp có dự án sản xuất nông nghiệp công nghệ cao nhưng không thuộc khu, vùng nông nghiệp công nghệ cao, chưa được cấp giấy chứng nhận doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao,....

Không những đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn, từ đầu năm 2019, ngành Ngân hàng còn thực hiện các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp trong sản xuất tiêu thụ lúa gạo, cho bà con nông dân chăn nuôi lợn trước dịch tả lợn châu Phi. NHNN cũng chủ động làm việc với UBND tỉnh Gia Lai để bàn và đẩy mạnh hơn nữa việc thực hiện các giải pháp cụ thể tháo gỡ khó khăn cho người trồng tiêu.

Tín dụng cho lĩnh vực ưu tiên tăng trưởng khá

Nhờ sự quan tâm của Chính phủ, sự quyết liệt trong điều hành của NHNN và sự vào cuộc của các ngân hàng thương mại, thời gian qua, tín dụng đối với nền kinh tế tăng trưởng đạt chất lượng hiệu quả, vốn ngân hàng tập trung cho sản xuất kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên, qua đó góp phần quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đồng thời hạn chế, đẩy lùi tín dụng đen.

Theo báo cáo của NHNN gửi tới Quốc hội, đến ngày 30/9/2019, tín dụng tăng 9,4% so với cuối năm 2018. Cơ cấu tín dụng tiếp tục có sự điều chỉnh tích cực, trong đó tín dụng tập trung vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên. Cụ thể, đến cuối tháng 8/2019, dư nợ tín dụng đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn tăng khoảng 6% so với cuối năm 2018, chiếm khoảng 24,26% tổng dư nợ đối với nền kinh tế; DNNVV tăng 11,42%, chiếm 18,67%; lĩnh vực xuất khẩu tăng 13,21%, chiếm 3,16%; lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ tăng 1,85%, chiếm 2,91%; doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao tăng 22,04%, chiếm 0,41%.

Trong Báo cáo đánh giá về môi trường kinh doanh của Ngân hàng Thế giới (WB) năm 2020 mới được công bố, chỉ số tiếp cận tín dụng của Việt Nam đã cải thiện đáng kể, tăng 7 bậc so với năm 2019 và nằm trong nhóm 25 quốc gia có điểm cao nhất, góp phần tích cực vào việc cải thiện môi trường kinh doanh tại Việt Nam. Chỉ số tiếp cận tín dụng của Việt Nam là một điểm sáng trong nỗ lực triển khai kế hoạch thực hiện Nghị quyết 01, 02 năm 2019 của Chính phủ góp phần cải thiện môi trường kinhd oanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Chỉ số này thể hiện sự quyết tâm của NHNN trong việc chỉ đạo các TCTD tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp được tiếp cận tín dụng công bằng, minh bạch.

Theo ông Alwaleed Alatabani – Chuyên gia trưởng Nhóm tài chính – ngân hàng của WB tại Việt Nam, chỉ số tiếp cận tín dụng của Việt Nam được cải thiện đáng kể là do những cải tiến mạnh mẽ về thông tin và kết nối của hệ thống tổ chức tín dụng thời gian qua. Mức tăng trưởng tín dụng của Việt Nam thời gian qua không cao, về lý thuyết thì lượng đối tượng tiếp cận tín dụng phải ít đi, nhưng tăng trưởng GDP của Việt Nam vẫn ở mức cao, chứng tỏ dòng vốn tín dụng đã đạt hiệu suất cao, vòng quay của vốn cao và như vậy số lượng đối tượng được tiếp cận tín dụng cũng cao hơn.

Hoàng Anh