Chính sách tiền tệ hỗ trợ phục hồi kinh tế

14:24-14/08/2020

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết sẽ theo dõi sát tình hình dịch bệnh Covid-19 và diễn biến suy thoái toàn cầu để điều hành chính sách tiền tệ (CSTT) chủ động, linh hoạt, phối hợp hài hòa với chính sách tài khóa và các chính sách kinh tế vĩ mô khác nhằm kiểm soát lạm phát; duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, thị trường tiền tệ và ngoại hối, hỗ trợ phục hồi kinh tế.

Trong bối cảnh dịch Covid-19 và suy thoái kinh tế toàn cầu diễn biến phức tạp, Chính phủ và ngân hàng trung ương nhiều nước cắt giảm lãi suất điều hành, thực thi nhiều giải pháp kích thích kinh tế, hỗ trợ tài khóa với quy mô lớn. Mặc dầu vậy, trong nước thị trường tiền tệ và ngoại hối được giữ ổn định, lạm phát có khả năng kiểm soát theo mục tiêu, tuy nhiên tăng trưởng bị tác động tiêu cực bởi dịch Covid-19.

Về điều hành lãi suất, thực hiện chủ trương và chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, triển khai các nhiệm vụ, giải pháp tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, bảo đảm an sinh xã hội ứng phó với dịch Covid-19, trong 6 tháng đầu năm 2020, NHNN đã liên tiếp điều chỉnh giảm 02 lần các mức lãi suất điều hành với tổng mức giảm 1-1,5%/năm để hỗ trợ thanh khoản cho TCTD, tạo điều kiện cho TCTD tiếp cận nguồn vốn chi phí thấp từ NHNN; giảm 0,6-0,75%/năm trần lãi suất tiền gửi các kỳ hạn dưới 6 tháng và giảm 1%/năm trần lãi suất cho vay ngắn hạn đối với các lĩnh vực ưu tiên, hiện ở mức 5,0%/năm, để hỗ trợ giảm chi phí vay vốn của doanh nghiệp và người dân.

Đến ngày 06/8/2020, NHNN đã công bố Quyết định giảm lãi suất tiền gửi dự trữ bắt buộc của TCTD, lãi suất tiền gửi của Ngân hàng Phát triển Việt Nam, Ngân hàng Chính sách xã hội, quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô, tiền gửi của Kho bạc Nhà nước, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam tại NHNN. Mức giảm lần này là 0,2 - 0,5%/năm. Các quyết định điều chỉnh lãi suất của NHNN có hiệu lực từ ngày 6/8/2020. Đây là lần thứ 2 trong năm 2020, NHNN tiến hành điều chỉnh giảm với các mức lãi suất nói trên. Lần điều chỉnh gần đây nhất là ngày 16/3/2020.

Theo NHNN, các quyết định điều chỉnh lãi suất trên đây được ban hành nhằm phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô cũng như mặt bằng lãi suất trên thị trường. Từ đầu năm đến nay, NHNN đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp điều hành chính sách tiền tệ ổn định kinh tế vĩ mô nhằm hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, bảo đảm an sinh xã hội ứng phó với dịch Covid-19. Nhờ đó, thị trường tiện tệ, ngoại hối diễn biến ổn định, lạm phát được kiểm soát và mặt bằng lãi suất thị trường giảm.

 Đến nay, mặt bằng lãi suất có xu hướng giảm so với đầu năm, lãi suất cho vay đối với lĩnh vực ưu tiên hiện ở mức 5,0%/năm, qua đó góp phần giảm bớt khó khăn cho nền kinh tế.  “Hiện mặt bằng lãi suất tiền gửi sau điều chỉnh của TCTD phổ biến ở mức 0,1-0,2%/năm đối với tiền gửi không kỳ hạn và dưới 1 tháng; 3,7-4,25%/năm đối với tiền gửi từ 1 đến dưới 6 tháng; 4,4-6,4%/năm đối với tiền gửi từ 6 đến dưới 12 tháng; kỳ hạn từ 12 tháng trở lên ở mức 6,0-7,3%/năm” - NHNN cho biết.

Liên quan đến tỷ giá, từ đầu năm 2020 đến nay, NHNN tiếp tục điều hành, công bố tỷ giá trung tâm biến động linh hoạt hàng ngày phù hợp diễn biến thị trường, cân đối kinh tế vĩ mô, tiền tệ và mục tiêu CSTT, qua đó hạn chế tình trạng đầu cơ, găm giữ ngoại tệ và hấp thu các cú sốc từ bên ngoài đến nền kinh tế. Tỷ giá USD/VND diễn biến linh hoạt, phù hợp với điều kiện thị trường và biến động của đồng USD trên thị trường thế giới. Thanh khoản thị trường thông suốt, các nhu cầu ngoại tệ hợp pháp được đáp ứng đầy đủ, kịp thời; NHNN tiếp tục mua ngoại tệ bổ sung Dự trữ ngoại hối Nhà nước.

Trên cơ sở mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2020 được Quốc hội và Chính phủ đặt ra từ đầu năm, NHNN đã xây dựng chỉ tiêu định hướng tín dụng cả năm 2020 khoảng 14%, có điều chỉnh phù hợp với diễn biến, tình hình thực tế. Theo đó, NHNN đã chỉ đạo toàn hệ thống và thông báo chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng đối với từng TCTD và tiến hành rà soát để điều chỉnh chỉ tiêu cho các TCTD có khả năng tăng trưởng tín dụng lành mạnh. Dưới tác động của dịch Covid-19, do cầu tín dụng khá thấp. Đến ngày 29/7/2020, tín dụng toàn hệ thống tăng 3,62% so với cuối năm 2019.

Hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt có nhiều bước phát triển rõ rệt. 5 tháng đầu năm 2020, giao dịch thanh toán qua thẻ tăng 19,5% về số lượng và tăng 8,4% về giá trị so với cùng kỳ năm 2019; số lượng giao dịch thanh toán nội địa qua Internet tăng 37,7% về giá trị so với cùng kỳ năm 2019; số lượng giao dịch thanh toán nội địa qua điện thoại di động tăng 161,8% về số lượng và 149,2% về giá trị so với cùng kỳ năm 2019. Số liệu cho thấy sự dịch chuyển và tăng trưởng mạnh mẽ trên điện thoại di động, ảnh hưởng giao dịch của các pháp nhân trên internet do dịch Covid-19.

Cũng theo NHNN, sau hơn 3 năm triển khai Nghị quyết 42 và Quyết định 1058, đến nay công tác cơ cấu lại gắn với xử lý nợ xấu của hệ thống các TCTD đã được triển khai nghiêm túc, có hiệu quả và đạt được những kết quả quan trọng.  Cụ thể: Khuôn khổ pháp lý về tiền tệ và ngân hàng được hoàn thiện, hình thành đồng bộ các chuẩn mực, thiết chế an toàn phù hợp với thông lệ quốc tế và điều kiện thực tiễn của Việt Nam; Sự ổn định, an toàn của hệ thống các TCTD được giữ vững; Quy mô, năng lực tài chính, năng lực quản trị, điều hành được nâng cao, mở rộng, phù hợp với thông lệ quốc tế; Tính minh mạch trong hoạt động tín dụng của TCTD từng bước được cải thiện; Việc triển khai Basel II tiếp tục được các TCTD tập trung thực hiện để đáp ứng các thông lệ quốc tế về an toàn vốn; Chất lượng tín dụng được cải thiện; hoạt động của các hệ thống các TCTD đã có sự chuyển biến về chất và lượng, qua đó góp phần đặt nền móng quan trọng cho sự phát triển bền vững hơn trong giai đoạn tiếp theo.

NHNN cho biết, trên cơ sở các mục tiêu của Quốc hội, Chính phủ và diễn biến kinh tế vĩ mô, tiền tệ, NHNN sẽ theo dõi sát diễn biến dịch bệnh Covid-19 và diễn biến suy thoái toàn cầu để điều hành CSTT chủ động, linh hoạt phối hợp hài hòa với chính sách tài khóa và các chính sách kinh tế vĩ mô khác nhằm kiểm soát lạm phát; duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, thị trường tiền tệ và ngoại hối, hỗ trợ phục hồi kinh tế.

Cụ thể, điều hành nghiệp vụ thị trường mở, điều tiết thanh khoản của TCTD ở mức hợp lý để ổn định thị trường, thực hiện mục tiêu CSTT. Điều hành công cụ DTBB đồng bộ với các công cụ, biện pháp điều hành CSTT khác, phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô và hỗ trợ doanh nghiệp, người dân bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19.

Công cụ tái cấp vốn được điều hành phù hợp với diễn biến vĩ mô, tiền tệ, nhu cầu vốn của TCTD và chủ trương của Chính phủ, như: tái cấp vốn đối với TCTD để thực hiện các chương trình theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ (trong đó có tái cấp vốn dự án ngập triều tại Tp.HCM, sẵn sàng giải ngân tái cấp vốn đối với Ngân hàng Chính sách xã hội trên cơ sở đề nghị của Ngân hàng Chính sách xã hội để cho người sử dụng lao động vay với lãi suất 0% để trả lương ngừng việc do tác động của dịch Covid-19 theo Thông tư số 05/2020/TT-NHNN ngày 07/5/2020); tái cấp vốn hỗ trợ cơ cấu lại các TCTD và xử lý nợ xấu.

Đồng thời, điều hành lãi suất, tỷ giá phù hợp với cân đối vĩ mô, lạm phát, diễn biến thị trường và mục tiêu CSTT; thực hiện mua/bán ngoại tệ can thiệp thị trường linh hoạt nhằm ổn định thị trường ngoại tệ, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy sản xuất kinh doanh và củng cố Dự trữ ngoại hối Nhà nước khi điều kiện thị trường thuận lợi.

Tiếp tục kiểm soát quy mô tín dụng phù hợp với chỉ tiêu định hướng, đồng thời nâng cao chất lượng tín dụng và kiểm soát lạm phát, tạo điều kiện thuận lợi trong việc tiếp cận vốn tín dụng. Theo đó, NHNN bám sát diễn biến của dịch bệnh và tình hình tăng trưởng tín dụng của toàn hệ thống và của từng TCTD để điều chỉnh hạn mức tăng trưởng tín dụng cho từng TCTD phù hợp, đảm bảo hài hòa giữa mục tiêu kiểm soát lạm phát và hỗ trợ phục hồi tăng trưởng.

Bên cạnh đó, kịp thời xử lý các khó khăn, vướng mắc liên quan đến cơ chế, chính sách cấp tín dụng nhằm hỗ trợ các đối tượng chịu tác động của dịch Covid-19 và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, người dân tiếp cận vốn tín dụng để phục vụ khôi phục sản xuất, kinh doanh. Kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, tín dụng tiêu dùng và cho vay ngoại tệ.

Hoàn An