Bức tranh về hoạt động bảo hiểm tiền gửi (BHTG) trong 5 năm qua đã khẳng định sự ra đời của BHTGVN là một chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước, là công cụ cần thiết đối với hoạt động ngân hàng và nền kinh tế thị trường định hướng XHCN. Là một tổ chức mới thành lập, do vậy trong quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ, BHTGVN còn gặp nhiều khó khăn kể cả về cơ sở vật chất cũng như con người, song vượt lên tất cả những khó khăn thử thách, cán bộ, viên chức và người lao động của BHTGVN đã thể hiện sự đoàn kết, nhất trí nỗ lực cố gắng để vươn lên hoàn thành tốt nhiệm vụ được Đảng và nhà nước giao. 5 năm qua, khoảng thời gian tuy chưa dài nhưng cũng đủ để BHTGVN nhìn nhận, đánh giá những kết quả đạt được, những mặt còn khó khăn, vướng mắc trong quá trình vận hành các cơ chế, chính sách của Đảng và nhà nước từ đó có kiến nghị đến các cơ quan chức năng để kịp thời sửa đổi, bổ sung nhằm đưa hoạt động của BHTGVN ngày càng hiệu quả.

Nhìn tổng quan, trong 5 năm qua BHTGVN đã thể hiện được vai trò của mình là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền, duy trì sự ổn định và phát triển an toàn, lành mạnh hoạt động của hệ thống ngân hàng. Vai trò đó được thể hiện thông qua sự đánh giá của các cơ quan chức năng, cấp ủy, chính quyền địa phương, của tổ chức tham gia BHTG và của người gửi tiền, thể hiện trên các mặt hoạt động như : công tác chi trả tiền được bảo hiểm cho người gửi tiền và tham gia thanh lý tại các tổ chức tín dụng bị giải thể; hoạt động giám sát, kiểm tra đối với tổ chức tham gia BHTG; hoàn thiện cơ sở pháp lý; nâng cao hiệu quả công tác quản trị điều hành, những kết quả đó được thể hiện trên 2 khía cạnh, cụ thể.
 

Thứ nhất: Đối với xã hội

Đã có thời kỳ, hoạt động ngân hàng đánh mất niềm tin của dân chúng do một loạt các quỹ tín dụng nhân dân cơ sở (QTDNDCS) bị đổ vỡ. Khi đó, người dân đã không lấy lại được số tiền gửi của mình, số tiền mà họ đã dành dụm, tích luỹ để sử dụng những lúc khó khăn, điều đó đã gây nên tâm lý hoang mang và tác động tiêu cực đến việc huy động tiền nhàn rỗi của các QTDNDCS nói riêng và hệ thống ngân hàng nói chung, ảnh hưởng đến an ninh chính trị và trật tự xã hội tại địa bàn nông thôn. Ngay từ khi đi vào hoạt động, BHTGVN đã phối hợp với các chi nhánh NHNN tỉnh, thành phố, cấp ủy và chính quyền địa phương thực hiện chi trả tiền gửi cho những người gửi tiền tại các QTDNDCS bị mất khả năng, thanh toán, chi trả phải chấm dứt hoạt động trên địa bàn tỉnh Kiên Giang. Tính đến hết năm 2004, BHTGVN đã thực hiện chi trả cho người gửi tiền với tổng số tiền là hơn 16 tỷ đồng tại 33 QTDNDCS trên phạm vi toàn quốc. Công tác chi trả tiền bảo hiểm được tiến hành đúng quy trình từ khâu tiếp nhận, thẩm định hồ sơ đến việc đối chiếu số dư và thực hiện chi trả cho người gửi tiền, đảm bảo nhanh gọn, chính xác và an toàn theo quy định của pháp luật và của BHTGVN, không xảy ra tình trạng khiếu kiện, đã tạo được niềm tin của người gửi tiền đối với chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước, đóng góp một phần quan trọng trong việc củng cố, hoàn thiện và phát triển hệ thống QTDND theo tinh thần Chỉ thị 57/CT-TƯ của Bộ chính trị, giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội trên địa bàn có QTD bị giải thể.
 

Thứ hai: Đối với hoạt động ngân hàng.

Ngoài nhiệm vụ chi trả tiền bảo hiểm cho người gửi tiền khi tổ chức tham gia BHTG bị giải thể thì nhiệm vụ quan trọng của BHTGVN là thông qua hoạt động của mình để phát hiện những nguy cơ tiềm ẩn rủi ro trong hoạt động của tổ chức tín dụng để cảnh báo, kiến nghị yêu cầu họ chỉnh sửa góp phần duy trì sự ổn định của các tổ chức tín dụng, bảo đảm sự phát triển an toàn lành mạnh hoạt động ngân hàng. Hiện nay, Chính phủ đang chỉ đạo NHNN thực hiện việc tái cơ cấu lại hệ thống ngân hàng, những tổ chức tín dụng yếu kém dần dần được loại bỏ theo hướng sáp nhập, giải thể, đây là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong xu thế hội nhập khu vực và quốc tế, góp phần nâng cao tính cạnh tranh của hệ thống ngân hàng Việt Nam. Trong bối cảnh như vậy, BHTGVN là một trong những công cụ được nhà nước lựa chọn để góp phần thực hiện mục tiêu trên.

Thực hiên chức năng giám sát từ xa đối với các tổ chức tham gia BHTG được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng của BHTGVN. Sau khi ổn định tổ chức, tháng 5/2002 Phòng giám sát từ xa tại Trụ sở chính được thành lập là đơn vị đầu mối tham mưu cho Ban điều hành trong việc chỉ đạo các đơn vị toàn hệ thống triển khai thực hiện nghiệp vụ này, kết quả bước đầu đạt được: BHTGVN đã xây dựng được hồ sơ hoạt động của tổ chức tham gia BHTG với các chỉ tiêu chủ yếu để cập nhật, phân tích và đánh giá nhằm cảnh báo tới tổ chức tham gia BHTG có nguy cơ tiềm ẩn rủi ro trong hoạt động để họ khắc phục,chỉnh sửa; kết quả giám sát cũng đã giúp cho công tác kiểm tra tại chỗ của BHTGVN có trọng tâm, trọng điểm.

Cùng với hoạt động giám sát từ xa, công tác kiểm tra tại chỗ cũng được BHTGVN hết sức quan tâm, vì không phải lúc nào tình hình bất ổn và yếu kém của tổ chức tham gia BHTG cũng được thể hiện trên báo cáo tài chính và báo cáo thống kê, chỉ có kiểm tra tại chỗ mới xác định được thực trạng hoạt động của tổ chức tham gia BHTG. Đến hết năm 2004, BHTGVN đã thực hiện thành công 1446 cuộc kiểm tra tại các tổ chức tham gia BHTG. Công tác kiểm tra đã được BHTGVN xác định rõ mục tiêu là nhằm phát hiện các tồn tại vi phạm của tổ chức tham gia BHTG giúp họ khắc phục, chỉnh sửa để kinh doanh ngày một hiệu quả hơn. Vì vậy, hầu hết các đơn vị được BHTGVN kiểm tra đều có nhận thức đầy đủ về công tác kiểm tra của BHTGVN là nhằm mục đích hướng dẫn, giúp họ hoạt động theo đúng pháp luật, từ đó nâng cao ý thức chấp hành các quy định về BHTG và các quy định an toàn trong hoạt động ngân hàng.

Việc làm tốt công tác kiểm tra, giám sát đối với tổ chức tham gia BHTG trong 5 năm qua đã thực sự góp phần vào việc củng cố hoạt động của hệ thống các tổ chức tín dụng, thông qua hoạt động này BHTGVN cũng đã có nhiều kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung các cơ chế, chính sách về tiền tệ, tín dụng và ngân hàng để ngày càng phù hợp với thực tế hoạt động của tổ chức tín dụng.

Ngoài những kết quả nổi bật đạt được đã nêu ở trên, các cơ chế nghiệp vụ của BHTGVN cũng ngày càng được hoàn thiện và ban hành đầy đủ. Đến nay, BHTGVN đã ban hành được 37 văn bản về quản trị điều hành đây là cơ sở để triển khai thực hiện tốt các chức năng nhiệm vụ được giao; cùng với việc hoàn thiện cơ chế chính sách, đội ngũ cán bộ, viên chức của BHTGVN cũng không ngừng được tăng cường cả về số lượng và chất lượng, trong tổng số gần 500 cán bộ, viên chức thì có tới 77 % cán bộ có trình độ từ đại học trở nên, trong đó 3% có trình độ thạc sỹ, tiến sỹ, cán bộ được tuyển dụng vào làm việc đã đáp ứng được yêu cầu công việc và sự phát triển của BHTGVN.

Bên cạnh những kết quả đạt được trên đây, hoạt động của BHTGVN còn có những khó khăn, vướng mắc như: i)- những bất cập trong các cơ chế, chính sách về công tác thanh lý; ii)- Quy chế thông tin báo cáo áp dụng đối với tổ chức tham gia BHTG chưa được hoàn thiện; iii)- điều kiện và đối tượng được hỗ trợ tài chính đối với tổ chức tham gia BHTG chưa được quy định cụ thể tại Nghị định 89/NĐ-CP ngày 1/9/1999 của Chính phủ; iv)- cơ sở nền tảng pháp lý cho hoạt động BHTG và năng lực tài chính của BHTGVN chưa tương xứng với chức năng nhiệm vụ được giao… Những vấn đề này cần phải được các cấp, các ngành và Chính phủ sớm quan tâm giải quyết tạo điều kiện cho BHTGVN có bước phát triển vững chắc trong thời kỳ mới, hoàn thành tốt chức năng nhiệm vụ được giao.

Từ những kết quả đạt được và những khó khăn, vướng mắc qua 5 năm hoạt động, để BHTGVN thực sự là chỗ dựa vững chắc của Chính phủ và NHNN trong việc thực thi chính sách tiền tệ quốc gia và tái cơ cấu hệ thống ngân hàng, trong những năm tới BHTGVN đề nghị Chính phủ và các cấp có thẩm quyền xử lý một số vấn đề sau:
 

Thứ nhất: Xây dựng Pháp lệnh về bảo hiểm tiền gửi, sau đó là Luật về bảo hiểm tiền gửi để thay thế Nghị định 89/NĐ-CP ngày 1/9/1999 .
 

Thứ hai: Điều chỉnh và cấp bổ sung vốn điều lệ cho BHTGVN ngang tầm với nhiệm vụ mới.
 

Thứ ba: Xác lập quyền chủ nợ của BHTGVN khi tổ chức tham gia BHTG bị giải thể, phá sản; trật tự ưu tiên thanh toán cho các chủ nợ; trình tự và thủ tục kết thúc thanh lý đối với các tổ chức tham gia BHTG bị giải thể, phá sản.

Xây dựng được niềm tin đã khó, giữ vững niềm tin còn khó hơn nhiều, nhận thức được điều đó, BHTGVN đã xây dựng chiến lược phát triển của mình trong những năm tới trên nguyên tắc phát huy những mặt đã đạt được khắc phục, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc để BHTGVN ngày càng khẳng định được vai trò, vị trí của mình đối với người gửi tiền, hệ thống ngân hàng và nền kinh tế, đồng thời đóng góp tích cực vào quá trình phát triển của hệ thống Tài chính – Ngân hàng Việt Nam hòa nhập vào cộng đồng Tài chính – Ngân hàng khu vực và thế giới, phục vụ tốt cho mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của đất nước trong thời kỳ mới